Sağlık
Bedensel ve ruhsal sağlık: kanama kontrolü, CPR temelleri, ev ilk yardım kiti ve kriz anında zihni yönetmek.
27 rehber
Kriz anında zihnini nasıl yönetirsin?
Panik anında sakinleşme teknikleri, kriz sonrası normal tepkiler ve psikolojik ilk yardım. Dayanıklılık kriz günü değil, öncesinde inşa edilir.
Rehberi okuTemel ilk yardım: ilk dakikalarda ne yapmalısın?
Bir acil durumun ilk dakikalarında doğru sırayla hareket et: güvenliği sağla, 112’yi ara, kanamayı durdur, CPR temellerini bil.
Rehberi okuPanik anında nefes ve topraklama teknikleri
Panik ve yoğun kaygı anında bedeni hızla sakinleştiren iki kanıtlı teknik: kutu nefesi (4-4-4-4) ve 5-4-3-2-1 topraklama. Birkaç dakikada nabzı düşürür, zihni şimdiye getirir.
Rehberi okuYetişkinde CPR: adım adım
Nefes almayan yetişkinde temel yaşam desteği: 112, göğsün ortasına dakikada 100-120 tempoda 5-6 cm bası. Eğitimsizsen sadece bası yap.
Rehberi okuBebek ve çocukta CPR
Bebek (<1 yaş) ve çocukta temel yaşam desteği: derinlik ve teknik yetişkinden farklıdır. Çocuklarda solunum desteği önemlidir; 112 yönlendirir.
Rehberi okuKriz sonrası normal stres tepkileri
Afet sonrası uykusuzluk, sinirlilik, ağlama, dikkat dağınıklığı ve suçluluk normaldir — anormal bir olaya verilen normal tepkilerdir. Ne zaman geçer, ne zaman profesyonel destek gerekir.
Rehberi okuÇocukta kriz sonrası davranış ve destek
Çocuklar krizi davranışla anlatır: gerileme, alıngalık, uyku sorunu, yapışkanlık. Rutin, güven ve yaşına uygun dürüst anlatım iyileştirir. Ne zaman uzman desteği gerekir.
Rehberi okuTıkanma (Heimlich): yetişkin ve çocukta
Yetişkin/çocuk boğulmada: öksürebiliyorsa öksürtt; nefes alamıyorsa 5 sırt vuruşu + 5 karına bası dönüşümlü. Bilinç kaybında CPR.
Rehberi okuBebekte tıkanma (boğulma)
Bebekte (1 yaş altı) tıkanmada: 5 sırt vuruşu (yüzükoyun, baş aşağıda) + 5 göğüs itişi. Bebekte karına bası YAPILMAZ. Tepkisizse bebek CPR.
Rehberi okuPsikolojik ilk yardım: Bak-Dinle-Bağla
Zor durumdaki birine nasıl destek olunur: WHO Psikolojik İlk Yardım çerçevesi — Bak (güvenlik/ihtiyaç), Dinle (yargısız yanında ol), Bağla (kaynak ve desteğe ulaştır). Terapi değil, insani destektir.
Rehberi okuİlk müdahale edenlerde tükenmişlik
Gönüllü, sağlıkçı ve yardım edenler için öz-bakım: tükenmişlik ve eşduyum yorgunluğunun belirtileri, sınır koyma, dinlenme ve destek alma. Kendini tüketen başkasına faydalı olamaz.
Rehberi okuCiddi kanamayı durdurma ve turnike
Hayati kanamada: doğrudan ve sürekli bas, bırakma. Uzuvda durmayan fışkıran kanamada turnike son çaredir; saatini not et. Her durumda 112.
Rehberi okuKoma (yan yatış) pozisyonu
Bilinci kapalı ama normal nefes alan kişide hava yolunu açık tutmak için yan yatış pozisyonu. Nefes yoksa CPR; omurga şüphesinde dikkatli ol.
Rehberi okuYanıkta ilk müdahale
Yanıkta: yanan bölgeyi 20 dakika akan ılık-serin suyun altında tut. Buz, yağ, diş macunu sürme; kabarcığı patlatma; yapışan kıyafeti çekme.
Rehberi okuKırık, çıkık ve burkulmada ilk yardım
Şüpheli bölgeyi oynatma ve düzeltmeye çalışma; olduğu gibi destekle, soğuk uygula, yüksekte tut. Açık kırıkta kemiği itme; omurga şüphesinde oynatma.
Rehberi okuBayılma ve baş dönmesinde ne yapılır?
Bayılan kişiyi sırtüstü yatır, bacaklarını hafif kaldır, sıkan giysiyi gevşet. 1-2 dakikada açılmazsa ya da nefes yoksa 112. Tam ayılmadan yiyecek verme.
Rehberi okuKalp krizi belirtileri ve ilk dakikalar
Göğüste baskı/ağrı, kola-çeneye-sırta yayılma, nefes darlığı, soğuk terleme. Hemen 112; kişiyi yarı oturt ve sakinleştir. Bilinç ve nefes giderse CPR.
Rehberi okuİnme (felç) belirtileri: yüz-kol-konuşma-zaman
İnmede her dakika önemli. FAST: Yüz düşmesi, Kol güçsüzlüğü, Konuşma bozukluğu, Zaman (hemen 112). Belirti başlangıç saatini not et; ağızdan bir şey verme.
Rehberi okuZehirlenme ve kimyasal temasında ilk yardım
Zehirlenmede UZEM (114) ve 112. Kişiyi kaynaktan uzaklaştır; söylenmedikçe kusturma; cilt/göz temasını bol suyla yıka; ambalajı sakla. Gazda temiz hava.
Rehberi okuElektrik çarpmasında ilk yardım
Önce akımı kes; kesemiyorsan kuru-yalıtkan bir cisimle ayır, çıplak elle dokunma. 112, nefes kontrolü ve gerekirse CPR. Yüksek gerilim hattından uzak dur.
Rehberi okuSuda boğulmada ilk yardım
Kendini riske atmadan kurtar (uzat/at, gerekmedikçe suya girme). 112, nefes kontrolü; boğulma solunum kaynaklı olduğu için 5 kurtarıcı nefesle başla. Hipotermiye dikkat.
Rehberi okuEv ilk yardım dolabı: tam içerik ve tazeleme
Evde bulunması gereken ilk yardım malzemeleri, nasıl düzenlenir, son kullanma takibi ve çocuklardan uzak güvenli yerleşim. Araç ve çanta kiti ayrı.
Rehberi okuAlerji ve anafilakside acil müdahale
Anafilaksi hayatı tehdit eden hızlı bir alerjik tepkidir. Belirtileri tanı, varsa adrenalin oto-enjektörü dış uyluğa hemen uygula ve 112 ara. Kişiyi yatır, ayağa kaldırma; gerekirse ikinci doz.
Rehberi okuKronik hastalıkta acil plan (diyabet, KOAH, kalp)
Diyabet, KOAH, kalp hastalığı gibi kronik durumlarda afet planı: ilaç ve cihaz yedeği, enerji bağımlı cihaz için kesintisiz güç, uyarı belirtileri ve tıbbi bilgi kartı. Kesinti senin için ek risktir; önceden kur.
Rehberi okuİlaç yönetimi ve yedeklemesi
Düzenli ilaç kullanıyorsan afet planının merkezi ilaçtır: güncel liste, makul fazladan stok, soğuk zincir gereken ilaçlar için plan, rotasyon ve su geçirmez taşıma. Eczane kapanabilir; önceden hazırla.
Rehberi okuAşırı sıcak ve sıcak çarpması
Sıcak bitkinliği ve sıcak çarpmasını ayırt et: bitkinlikte serinlet ve sıvı ver; sıcak çarpması (yüksek ateş, bilinç bulanıklığı) tıbbi acildir — 112 ara ve agresif soğut. Risk grupları için önleme şart.
Rehberi okuAşırı soğuk, donma ve hipotermi
Hipotermi (vücudun aşırı soğuması) ve donma (frostbite) ilk yardımı: ıslak giysiyi çıkar, yavaşça ısıt, nazik davran, ovma. Bilinç bulanıklığı ve titremenin kesilmesi ağır hipotermi işareti — 112 ara.
Rehberi oku