İnme (felç) belirtileri: yüz-kol-konuşma-zaman

Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. İnmede tedavi penceresi dardır; belirti varsa hemen 112’yi ara. “Geçer mi?” diye bekleme.

⏱️ 30 saniyede

İnmeyi FAST ile tanı:

• Yüz (Face): Gülümsemesini iste; bir taraf düşük mü?
• Kol (Arms): İki kolunu kaldırsın; bir kol düşüyor/kalkmıyor mu?
• Konuşma (Speech): Basit bir cümle söylesin; peltek/anlamsız/bozuk mu?
• Zaman (Time): Bu belirtilerden biri varsa hemen 112 — ve belirtinin başladığı saati not et.

Neden zaman kritik?

İnmede beyin hücreleri her dakika ölür. Erken ulaşılan tedaviler hasarı ciddi biçimde azaltır ama dar bir zaman penceresinde uygulanır. Bu yüzden belirtinin kaçta başladığını bilmek hayati önemdedir.

İpucu — FAST testini akılda tutmanın kolay yolu, kişiye üç şeyi tek tek yaptırmaktır: “gülümse, iki kolunu kaldır, adını söyle.” Birinde takılma varsa zaman kaybetme; üç adım 20 saniye sürer ve şüpheyi çoğu zaman netleştirir.

Belirtiler

• Yüzün, kolun ya da bacağın bir tarafında ani uyuşma/güçsüzlük.
• Ani konuşma ya da anlama güçlüğü.
• Ani görme kaybı, ani şiddetli baş ağrısı, denge/yürüme kaybı.

İpucu — Belirtiler birkaç dakikada kendiliğinden geçse bile 112’yi yine ara. Geçici inme (kişinin “geçti, iyiyim” dediği durum) yakın bir günlerde gelecek büyük inmenin habercisi olabilir; geçmesi “tehlike yok” demek değildir.

İlk dakikalar

1. FAST ile değerlendir; tek belirti bile yeterli sebeptir.
2. 112’yi ara, inme şüphesini söyle, belirti başlangıç saatini bildir.
3. Kişiyi rahat, başı hafif yükseltilmiş şekilde yatır/oturt; yanında kal.
4. Bilinci kapalı ama nefes alıyorsa yan yatış pozisyonu.
5. Ağızdan yiyecek, içecek ya da ilaç verme (yutkunma bozulmuş olabilir).

İpucu — Başlangıç saatini bilmiyorsan (örneğin kişi sabah böyle uyandıysa), “en son ne zaman normaldi” anını not et. Ekip tedavi penceresini bu saate göre hesaplar; “uyumadan önce iyiydi, saat 23.00’tü” bilgisi de kritik değer taşır.

Yapma

• “Dinlensin, geçer” deyip beklemek.
• Su/ilaç/aspirin vermek (kalp krizinden farklı — inmede zararlı olabilir).
• Kişiyi tek başına araçla hastaneye yetiştirmeye çalışıp 112’yi atlamak (ekip yolda müdahaleye başlar).

Sonraki adım

Kalp kriziyle karışabilir: kalp krizi belirtileri. Temel akış: temel ilk yardım.

Kaynaklar

• Türk Kızılayı — İlk Yardım
• T.C. Sağlık Bakanlığı / 112
• WHO — Basic Emergency Care