Elektrik çarpmasında ilk yardım
Önce akımı kes; kesemiyorsan kuru-yalıtkan bir cisimle ayır, çıplak elle dokunma. 112, nefes kontrolü ve gerekirse CPR. Yüksek gerilim hattından uzak dur.
Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. Elektrik çarpmasında 112’yi ara. Elektrik kalbi durdurabilir ve etkisi gecikmeli olabilir; hafif görünse de değerlendirme gerekir.
⏱️ 30 saniyede
- Önce akımı kes (şalter/priz). Kesemiyorsan kuru, yalıtkan bir cisimle (tahta) kişiyi kaynaktan ayır.
- Kişi akımla temas hâlindeyken çıplak elle dokunma.
- 112’yi ara; nefes yoksa CPR.
- Giriş/çıkış yanıklarını serin, akan suyla serinlet, temiz örtüyle kapat.
- Yüksek gerilim / kopmuş hat: yaklaşma, en az birkaç metre uzakta kal, ekipleri bekle.
Neden önce akımı kesmek?
Kişi hâlâ akıma temas ediyorsa, ona dokunan sen de çarpılırsın. İlk ve mutlak kural: kaynağı güvene almak.
Adım adım (düşük gerilim — ev)
- Şalteri indir / fişi çek. En güvenli yol budur.
- Akımı kesemiyorsan kuru bir tahta, plastik gibi yalıtkanla kişiyi temastan ayır; ıslak/metal cisim kullanma, ıslak zeminde durma.
- 112’yi ara.
- Nefesi kontrol et: Yoksa CPR; nefes varsa bilinci kapalıysa yan yatış.
- Yanıkları (akımın girdiği/çıktığı noktalar) serin, akan suyla serinlet, temiz örtüyle kapat (yanıkta ilk müdahale).
İpucu — Şalterin nerede olduğunu kazadan önce öğren. Sigorta kutusundaki ana şalteri bir kez bul ve evdeki herkese göster; kaza anında saniyelerce hangi düğme olduğunu ararken kişi akımda kalmaya devam eder.
Yüksek gerilim ve kopmuş hatlar
- Direk, trafo, kopmuş enerji hattı → yaklaşma, kişiyi kurtarmaya kalkma.
- Akım yere yayılır; en az birkaç metre mesafede kal, başkalarını da uzak tut, 112 ve ilgili kurumu ara.
İpucu — Yere düşmüş yüksek gerilim hattının yakınındaysan, koşma ya da iri adımlarla uzaklaşma. Akım yerde halkalar halinde yayıldığı için iki ayak arasındaki mesafe büyüdükçe çarpılma riski artar; ayaklarını birleştir ve küçük, sürekli temas eden adımlarla kayarak uzaklaş.
Yapma
- Akıma temas eden kişiye çıplak elle/ıslak elle dokunma.
- Islak zeminde ya da su birikintisinde müdahale.
- “Hafif çarptı, bir şey olmaz” deyip kontrolü atlamak (gecikmeli kalp ritmi sorunu olabilir).
İpucu — Elektrik yanığında “nereden bilirsin” işareti, ciltteki küçük girişe değil, akımın çıktığı noktaya bakmaktır. Cildin dışı küçük bir iz gösterse de akım kas ve sinirleri içeriden yakar; bu yüzden el gibi bir giriş varken ayakta da bir çıkış yarası ara ve ikisini de ekibe bildir.
Sonraki adım
Nefes durursa: yetişkinde CPR. Yanık için: yanıkta ilk müdahale.