Aşırı soğuk, donma ve hipotermi
Hipotermi (vücudun aşırı soğuması) ve donma (frostbite) ilk yardımı: ıslak giysiyi çıkar, yavaşça ısıt, nazik davran, ovma. Bilinç bulanıklığı ve titremenin kesilmesi ağır hipotermi işareti — 112 ara.
Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. Ağır hipotermi (bilinç bulanıklığı, titremenin kesilmesi) hayatı tehdit eder — 112’yi ara. Donmuş bölgeyi yeniden donma riski varsa çözme.
⏱️ 30 saniyede
- Hipotermi: Vücut ısısının tehlikeli düşmesi. Titreme, üşüme, beceriksizlik, konfüzyon/uyku hâli.
- İlk iş: Soğuktan/rüzgârdan/ıslaklıktan uzaklaştır; ıslak giysiyi çıkar, kuru ve sıcak ört.
- Yavaş ısıt, nazik ol; sert hareket ve ovma kalbe zarar verebilir.
- Donma (frostbite): El, ayak, burun, kulakta uyuşma, beyaz/mum gibi cilt → ovma, ılık (sıcak değil) suyla yavaş ısıt.
- Titreme kesildiyse + bilinç bulanıksa ağır hipotermidir → 112, çok nazik taşı.
Hipotermi
Belirti: Önce şiddetli titreme, üşüme, el-ayakta beceri kaybı; ilerledikçe konfüzyon, sakarlık, uyku hâli, konuşma bozukluğu ve sonunda titremenin kesilmesi (kötü işaret).
Ne yaparsın:
- Soğuğu kes. Rüzgâr/ıslaklıktan korunaklı, sıcak bir yere al.
- Islak giysiyi çıkar, kuru kıyafet/battaniye ile sar; başını da ört (ısı baştan kaçar).
- Yavaş ısıt: Battaniye, ten-tene temas, gövdeyi (koltuk altı, karın, kasık çevresi) ısıt. Doğrudan kızgın kaynak (soba/şişe) ciltte yakar — araya bez koy.
- Bilinci açık ve yutabiliyorsa, ılık, şekerli (alkolsüz) içecek ver. Alkol verme.
- Nazik ol. Sert sarsma/ovma, ağır hipotermide kalp ritmini bozabilir. Mümkün olduğunca az hareket ettir.
- Ağır belirti (titreme kesilmiş, bilinç bulanık) → 112, çok nazik taşı; nefes/dolaşım durursa CPR.
Donma (frostbite)
Belirti: El, ayak parmakları, burun, kulak, yanakta uyuşma, beyaz/grimsi-mum gibi sert cilt.
Ne yaparsın:
- Kişiyi önce hipotermi açısından değerlendir (genel vücut ısısı önceliklidir).
- Donmuş bölgeyi ovma/oğuşturma (doku zarar görür).
- Ilık (sıcak değil, ~37-39°C) suda yavaş ısıt; su yoksa vücut ısısıyla (koltuk altı) koru.
- Yeniden donma riski varsa çözme — yarı çözülüp tekrar donmak daha çok zarar verir; o hâlde koruyup hastaneye ulaştır.
- Çözülürken ağrı/şişme olur; kabarcıkları patlatma, temiz örtüyle koru.
Yapma
- Donmuş bölgeyi ovmak/karla ovmak.
- Hipotermide sert hareket / hızlı ısıtma / kızgın kaynak.
- Bilinci bulanık kişiye ağızdan içecek vermek.
- Alkol vermek (ısıtıyor sanılır; aslında ısı kaybını artırır).
Önleme
- Katman katman giyin, kuru kal (ıslaklık ısıyı hızla çeker); baş/el/ayağı ört.
- Soğukta uzun kalma; ıslanınca kuru giysiyle değiştir.
- Araçta mahsur kalırsan karda araçta mahsur ve kışın araç kiti.
- Elektrik kesintisinde güvenli ısınma + CO.
Kime göre uyarla
- Yaşlı/bebek: Isıyı hızlı kaybeder, belirtiyi söyleyemeyebilir; yakından izle.
- Kronik hasta / bazı ilaçlar: Soğuğa duyarlılık artar.
Sonraki adım
Sıcak ucu için aşırı sıcak ve sıcak çarpması; genel akış temel ilk yardım.
Kaynaklar
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tedavi yerine geçmez.