Zehirlenme ve kimyasal temasında ilk yardım

Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. Zehirlenmede Türkiye’de UZEM — Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114’ü ve gerekiyorsa 112’yi ara. Telefonda sana doğru adımları söylerler.

⏱️ 30 saniyede

• UZEM 114’ü ara (7/24); ciddi/bilinç bozukluğu varsa 112.
• Kişiyi kaynaktan uzaklaştır (gaz varsa temiz havaya çıkar).
• Söylenmedikçe kusturma, ağzından bir şey verme.
• Cilt/göz teması: bol, akan suyla 15-20 dk yıka.
• Ambalajı/maddeyi sakla ve danışma merkezine bilgi ver.

Yol: yutma, soluma, cilt/göz

Zehir farklı yollarla girer; ilk müdahale yola göre değişir ama ortak kural: kaynağı kes ve 114/112’yi ara.

Adım adım

1. Güvenlik: Gaz/kimyasal ortamına korunmasız girme; gerekiyorsa havalandır, kişiyi dışarı al.
2. 114 UZEM’i ara; maddenin adını, miktarını, ne zaman ve nasıl alındığını söyle.
3. Yutma: Söylenmedikçe kusturma; ağız çevresini sil; ağızdan bir şey verme.
4. Soluma: Temiz havaya çıkar; nefes yoksa CPR.
5. Cilt: Bulaşan giysiyi çıkar, bölgeyi bol suyla yıka.
6. Göz: Açık tutarak bol, akan suyla 15-20 dk yıka.
7. Ambalajı sakla; hastaneye giderken yanına al.

Karbon monoksit (CO) özel

• Renksiz-kokusuz; soba/şofben/jeneratör kaynaklı olabilir. Baş ağrısı, bulantı, sersemlik → hemen temiz havaya çık, 112.
• Kapalı alanda jeneratör/mangal asla çalıştırma (kritik yükler ve jeneratör güvenliği).

Yapma

• Otomatik kusturma (bazı maddeler geri gelirken daha çok yakar).
• “Panzehir” diye süt/tuzlu su gibi şeyler verme (UZEM söylemedikçe).
• Maddeyi bilmeden körlemesine müdahale.

Sonraki adım

Nefes durursa: CPR. Temel akış: temel ilk yardım.

Kaynaklar

• UZEM — Ulusal Zehir Danışma Merkezi (114)
• Türk Kızılayı — İlk Yardım
• WHO — Basic Emergency Care