Ciddi kanamayı durdurma ve turnike

Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. Ciddi kanama her zaman 112 gerektirir. Turnike uygulaması akredite eğitimle öğrenilir; aşağıdakiler hatırlatmadır.

⏱️ 30 saniyede

• Doğrudan ve sürekli bas: Temiz bezle yaranın üstüne kuvvetle bastır, bırakma.
• Bez kana doyarsa üstüne yenisini ekle, alttakini kaldırma.
• Mümkünse yarayı kalp seviyesinin üstüne kaldır.
• Uzuvda, basıyla durmayan, fışkıran kanama varsa ve eğitimliysen turnike (son çare); saatini yaz.
• Her durumda 112.

1. Önce güvenlik

• Eldiven varsa tak; yoksa kan ve vücut sıvısıyla doğrudan temastan kaçın (bir bez/poşet aracı kullan).

2. Doğrudan bası (ilk ve en önemli adım)

1. Temiz bir bez/gazlı bezle yaranın tam üstüne kuvvetle bastır.
2. Sürekli bas; kontrol için arada bırakma.
3. Bez kana doyarsa çıkarma, üstüne ek bez koyup basmaya devam et.
4. Mümkünse yaralı bölgeyi yukarı kaldır (kalp seviyesinin üstüne).

3. Turnike (yalnızca yaşamı tehdit eden uzuv kanamasında)

Kol veya bacakta, doğrudan basıyla durmayan, fışkıran kanama varsa ve eğitimliysen:

• Turnikeyi yaranın 5-7 cm yukarısına, eklem üzerine gelmeyecek şekilde uygula.
• Kanama durana kadar sık.
• Uygulama saatini turnikenin üstüne ya da kişinin alnına yaz.
• Gevşetme; profesyonel ekip devralana kadar açık kalmasın.

4. Her durumda

• 112’yi ara; ciddi kanama profesyonel müdahale ister.
• Kişiyi sıcak tut, sakinleştir; şok belirtilerine (solukluk, hızlı nefes, titreme) dikkat et.

Yapma

• Kanayan beze “ne durumda?” diye bakmak için basıyı bırakma.
• Doymuş bezi kaldırma (pıhtıyı bozarsın); üstüne ekle.
• Turnikeyi gereksiz yere (küçük kanamada) ya da gevşeterek uygulama.

Sonraki adım

Bilinç kapanırsa: koma (yan yatış) pozisyonu ve gerekiyorsa CPR. Temel akış: temel ilk yardım.

Kaynaklar

• Türk Kızılayı — İlk Yardım
• T.C. Sağlık Bakanlığı / 112
• WHO — Basic Emergency Care