Tıkanma (Heimlich): yetişkin ve çocukta

Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. Tıkanmada vakit kritiktir; 112’yi (yanındakine) arattır ve müdahaleye hemen başla. Beceri için akredite ilk yardım eğitimi al.

⏱️ 30 saniyede

• Öksürebiliyor, konuşabiliyorsa karışma; öksürmesini teşvik et.
• Nefes alamıyor, konuşamıyor, sesi çıkmıyorsa tam tıkanma var: hemen müdahale.
• 5 sırt vuruşu (kürek kemikleri arası) + 5 karına bası (Heimlich) — dönüşümlü tekrarla.
• Bilincini kaybederse yere yatır, 112 ve CPR’a başla.

1. Önce değerlendir

• Kişi öksürüyor, konuşuyor, nefes alabiliyorsa kısmi tıkanma: en güçlü temizleyici öksürüktür; öksürmesini söyle, müdahale etme.
• Konuşamıyor, nefes alamıyor, sessizce boğazını tutuyorsa tam tıkanma: hemen başla, 112’yi arattır.

2. Müdahale (bilinci açık)

1. Kişinin arkasına geç, hafif öne eğ.
2. 5 sırt vuruşu: Avuç içiyle kürek kemiklerinin arasına kuvvetli vur.
3. Açılmadıysa 5 karına bası (Heimlich): Arkadan sar, bir yumruğu göbekle göğüs kemiği arasına koy, diğer elinle kavra, içeri ve yukarı doğru bas.
4. Cisim çıkana ya da kişi bilincini kaybedene kadar 5+5 dönüşümlü sürdür.

3. Özel durumlar

• Gebe veya çok kilolu kişide: karına bası yerine göğüs basısı uygula (göğüs kemiğinin alt yarısı).
• Çocukta (1 yaş üstü): aynı yöntem, daha kontrollü güçle.
• Bebekte (<1 yaş): yöntem farklıdır — bkz. bebekte tıkanma.

4. Bilinç kaybederse

• Yere nazikçe yatır, 112 (aranmadıysa), CPR’a başla (yetişkinde CPR).
• Her nefes öncesi ağza bak; görünen cismi al (görmediğini körlemesine arama).

Yapma

• Kısmi tıkanmada (öksürebiliyorken) sırtına vurup öksürüğü bölme.
• Bebekte karına bası uygulama.
• Görünmeyen cismi parmakla körlemesine itme (daha derine kaçırabilirsin).

Sonraki adım

Bebek için: bebekte tıkanma. Nefes/dolaşım durursa: yetişkinde CPR. Temel akış: temel ilk yardım.

Kaynaklar

• Türk Kızılayı — İlk Yardım
• T.C. Sağlık Bakanlığı / 112
• WHO — Basic Emergency Care