Deprem
Türkiye’nin en yüksek öncelikli afeti; ani gelir, hazırlık her şeyi belirler.
Hazırlık önceliği: Kritik. Hem olası hem yıkıcı — önce buna hazırlan.
Bölgeye göre: Aktif fay hatlarına yakın illerde (ör. Marmara) olasılık çok yüksek; bazı iç bölgelerde daha düşüktür — ama sıfır değildir.
Deprem, bu sitedeki değerlendirmeye göre hem olasılığı hem etkisi en yüksek risk. Uyarı vermeden gelir; bu yüzden hazırlığın tamamı deprem öncesinde yapılır. İyi haber şu: o an en çok işine yarayacak şeylerin çoğunu bugün, sakin kafayla hazırlayabilirsin. Bu sayfa seni korkutmak için değil, hazırlığı küçük parçalara bölmek için var. Her bölümde bir sonraki adım ve ona götüren rehber yer alır.
Risk herkes için aynı değil. Marmara gibi aktif fay hatlarına yakın illerde olasılık çok yüksek; bazı iç bölgelerde daha düşük, ama sıfır değil. Asıl belirleyici çoğu zaman bulunduğun yapı. İlk adım olarak binanın deprem riskini anla rehberiyle evinin yaşını, zemin durumunu ve resmi sorgu yollarını gözden geçir.
Hazırlığı üç katmanda düşün. Birincisi ev: dolabı, kitaplığı ve ağır eşyayı sabitlemek deprem öncesi ev sabitleme listesinde adım adım yer alıyor. İkincisi davranış: sarsıntı sırasında ne yapacağını önceden bilmek için deprem anında ne yapmalısın rehberini bir kez, ailece oku. Üçüncüsü ekipman: deprem çantası listesi çantanı kurarken kontrol listen olur.
Ekonomik tarafı da unutma. DASK'ın zorunlu deprem sigortası binanın kendisini kapsar; mobilya ve eşyayı, can kaybı ile yaralanmayı kapsamaz. Ayrıntı için DASK nedir, neyi kapsar rehberine bak. Buluşma noktanı ve haberleşme düzenini de tahliye planında yaz; bunlar sarsıntıdan sonraki ilk saatlerde kafandaki yükü hafifletir. Sigorta kararını da diğer hazırlıklarla birlikte, acele etmeden ve poliçe koşullarını okuyarak ver.
Bu riske hazırlayan içerikler
22 içerikRehberler 17
-
Deprem anında ne yapmalısın: çök, kapan, tutun
Sarsıntı öncesi, sırası ve sonrası için sade bir akış: eşyaları sabitle, doğru anda çök-kapan-tutun, güvenle tahliye et.
-
Yatakta ve gece deprem: çök, kapan, tutun
Deprem gece yatakta yakalarsa doğru refleks: yatakta kal, yüzükoyun dön, başını ve enseni yastıkla koru. Karanlıkta koşma.
-
Mutfakta deprem: çök, kapan, tutun
Mutfakta deprem: ocaktan ve devrilen dolaplardan uzaklaş, sağlam masa altına gir, başını koru. Sarsıntı sonrası cam ve sıcak sıvıya dikkat.
-
Tekerlekli sandalyede deprem: çök, kapan, tutun
Tekerlekli sandalyedeysen depremde: frenle, öne eğil, baş ve enseni kollarınla ya da bir yastıkla koru, sarsıntı bitene kadar bekle.
-
Araçtayken deprem: çök, kapan, tutun
Araçta deprem: güvenli bir açıklığa çek, dur, kemerli bekle. Köprü, üst geçit, direk ve binalardan uzak dur; sarsıntı bitince dikkatli ilerle.
-
Asansördeyken deprem: çök, kapan, tutun
Asansörde deprem: tüm kat düğmelerine bas, açılan ilk katta in. Mahsur kalırsan alarma bas, sakin ol, kapıyı zorlama. Depremden sonra asansör kullanma.
-
Sınıfta ve okulda deprem: çök, kapan, tutun
Sınıfta deprem: sıranın altına çök, bir elinle sıranın ayağını tut, pencereden uzak dur, öğretmenin komutunu izle. Sarsıntı bitince düzenli tahliye.
-
Ofiste ve açık ofiste deprem: çök, kapan, tutun
Ofiste deprem: sağlam masanın altına çök, başını koru, camdan ve devrilen raf/dolaptan uzak dur. Açık ofiste bölme panellerine güvenme.
-
Enkaz altında kalırsan ne yaparsın?
Enkaz altında hayatta kalma: sakin kal, enerjini koru, bağırmak yerine sert yüzeye vur ya da düdük çal, tozdan korun, hareketsiz kal.
-
Çocuklarla deprem tatbikatını oyuna çevirmek
Çocuğa depremi korkutmadan öğretmenin yolu oyundur: çök-kapan-tutun yarışı, "güvenli nokta" saklambacı, deprem çantası avı. Tekrar eden, kısa ve eğlenceli provalar refleks kazandırır.
-
Evde mobilya ve eşyayı sabitleme: adım adım
Devrilecek dolap, kitaplık, televizyon, buzdolabı ve avizeyi sabitle. Depremde en ucuz ve en etkili can güvenliği önlemi.
-
Deprem çantası: kişiye özel tam içerik
72 saatlik temel kitin üzerine kişisel katmanı ekle: ilaç, gözlük, belge, nakit, bebek/evcil ihtiyaçları. Git-çantası ve ev-çantası ayrımı.
-
Deprem sonrası ilk 72 saat: ne yapılır?
Sarsıntı bittikten sonra aşama aşama: güvenlik ve yaralı kontrolü, vanalar, haber, su-gıda, barınma kararı ve artçılar.
-
Artçı sarsıntılar: ne beklenir, nasıl davranılır?
Ana depremden sonra artçılar saatlerce, günlerce, bazen haftalarca sürer ve büyük olabilir. Hasarlı binaya girme, hazır ol, sakin kal.
-
Deprem sonrası gaz kaçağı ve elektrik güvenliği
Gaz kokusu varsa düğmeye ve çakmağa dokunma, havalandır, vanayı kapat, çık. Elektrik ve su güvenliği için adım adım.
-
Binanın deprem riskini anlamak
Kolon, çatlak, kaçak kat ve zemin gibi işaretler; riskli yapı tespiti ve kentsel dönüşüm. Kesin karar için profesyonel/resmi değerlendirme şart.
-
Güvenli toplanma alanını bulmak
Mahallendeki resmi toplanma alanını önceden öğren: binalardan, direklerden ve camdan uzak açık alan. Yakın + uzak iki nokta belirle.
Kontrol Listeleri 4
Sık sorulanlar
Deprem öncesinde en önce neyi yapmalıyım?
Önce binanın durumunu öğren, sonra evdeki devrilebilecek eşyayı sabitle. Ardından ailece sarsıntı sırasında ne yapacağını konuş ve buluşma noktası belirle. Bunların hiçbiri uzmanlık ya da büyük bütçe istemez. İlk 15 dakika listesiyle bugün başlayabilir, çantayı ve belgeleri sonraya bırakabilirsin. Sırayı bozma: önce yapıyı, sonra eşyayı, sonra çantayı düşün. Her adımı bir hafta sonuna yaymak, hazırlığı yorucu olmaktan çıkarır ve sürdürülebilir kılar.
Deprem çantası mutlaka gerekli mi?
Çanta, sarsıntıdan sonra evden ayrılman ya da birkaç gün idare etmen gerektiğinde işe yarar. İçeriği hane üyelerine göre değişir: ilaç, su, fener, belge kopyası ve iletişim kartı çoğu hanede ortaktır. Deprem çantası listesi başlangıç için sade bir çerçeve verir. Çantayı yılda en az bir kez gözden geçir; ilaç, pil ve belge kopyalarının güncel olduğundan emin ol. Çocuk ve yaşlı için ayrıca ek kalem düşün.
DASK evimdeki eşyayı da karşılar mı?
Hayır. DASK'ın resmi sayfasına göre zorunlu deprem sigortası binadaki maddi zararı poliçe limitleri dahilinde karşılar; taşınabilir mal ve eşya ile bedeni zararlar teminat dışındadır. Eşya için ayrı bir konut sigortası gerekir. Poliçeni okumak için DASK rehberine göz at. Eşyanın zararı için kendi sigorta kararını poliçe şartlarını okuyarak ver; zorunlu sigorta ile isteğe bağlı konut sigortası aynı şeyi karşılamaz.
Artçı sarsıntılar tehlikeli mi, ne yapmalıyım?
Ana sarsıntıdan sonra hasar görmüş yapılar artçılarda daha da zayıflayabilir. Bu yüzden hasar şüphesi olan binaya girme, gaz ve elektrik kaçağı riskini kontrol et. Ayrıntılı davranışlar için artçı sarsıntılar ve deprem sonrası gaz, elektrik güvenliği rehberlerine bak. Sarsıntı bittikten sonra panikle koşmak yerine kısa bir bekleyiş ve çevre kontrolü daha güvenlidir; merdiven ve asansör kullanımı konusunda rehberdeki uyarılara dikkat et.