Krizin İlk 15 Dakikası
Adımları tek tek işaretle; ilerlemen cihazında saklanır. İstediğinde yazdır ya da PDF olarak kaydet.
Neden önemli
Bir krizin ilk on beş dakikası, sonrasının nasıl gideceğini büyük ölçüde belirler. Bu dakikalarda amaç mükemmel karar vermek değil, doğru sırayla ilerlemek. Bu liste, tehlikeden güvene geçişten haber vermeye kadar sekiz adımı sıraya koyar.
Sıra şöyle: önce kendini koru, sonra dur ve nefes al. Kendini ve yanındakileri kontrol et. Ardından "kal mı, çık mı" kararını ver. Çıkacaksan, güvenliyse vanaları kapat; ayakkabını giy ve çantanı al. En sonda ortak kişine kısa bir mesaj at ve resmi kaynaktan bilgi al. Gaz kokusu varsa elektrik düğmesine, çakmağa ve telefona dokunma; pencereleri aç ve herkesi dışarı çıkar. Yangın ve gaz kaçağında önce insanlar çıkar, sonra güvenli bir yerden 112'yi ara.
Listeyi bir kez okuyup ezberlemen yeterli değil. Evde herkesle bir kez konuş ve zihinsel olarak prova et. Çünkü stres altında zihin sade sıraya tutunur. Bu liste her kriz türü için ortak bir iskelet sunar; deprem, yangın ya da sele özel ayrıntılar kendi listelerinde.
- Önce kendini koru: tehdide göre güvene geç (sarsıntıda çök-kapan-tutun, yangında çıkışa, suda yükseğe). 00:00
- Tehlike geçince dur, üç nefes al. Refleksle değil, kararla hareket et. 00:02
- Kendini ve yanındakileri kontrol et; ciddi yaralanmada 112’yi ara. 00:04
- Kal mı, çık mı? Yangın/sel/gaz/bina hasarında tahliye et; dış tehlikede içeride kal ve mühürle. 00:06
- Çıkacaksan: gaz-elektrik-su vanalarını kapat, sağlam ayakkabı giy, çantanı al. 00:09
- Asansör kullanma; belirlenen buluşma noktasına geç. 00:11
- Arama yapma, SMS at: ortak kişine “iyiyim” yaz. 00:13
- Resmi kaynaktan bilgi al; ikincil tehlikelere (artçı, yükselen su, yeniden parlama) hazır ol. 00:15
Sık sorulanlar
İlk adım neden "kendini koru"?
Kendini koruyamayan başkasına yardım edemez. Önce güvene geç, sonra çevreyi değerlendir.
Yakınlarıma neden arama yerine SMS atmalıyım?
Hatlar yoğunlaşabilir; ortak kişine kısa bir "iyiyim" mesajı yeterlidir. Bu yalnızca yakınlarını haberdar etmek içindir. Yaralanma, yangın ya da gaz kaçağında önce güvenli yere çık ve 112'yi ara.
Bu liste her krize uyar mı?
Ortak iskelet olarak evet. Deprem, yangın ya da sel için özel listeler ayrıca var.