Afet ve Acil Durum
Kıyıda tsunami farkındalığı
Kıyıdaysan güçlü/uzun bir depremden sonra tsunami riskini bil: doğal uyarılar (deniz çekilmesi, anormal kabarma, gürültü) görülürse beklemeden yüksek/iç bölgeye çık. Resmi uyarıyı izle; deniz birkaç dalga gelene dek geri dönme.
tarihinde yayınlandı.
⏱️ 30 saniyede
- Kıyıda güçlü ya da uzun süren bir deprem hissettiysen, sarsıntı geçince tsunami ihtimaline hazır ol.
- Doğal uyarılar: Denizin aniden çekilmesi, anormal kabarma, ufuktan gelen gürültü → beklemeden yüksek/iç bölgeye çık.
- Resmi uyarıyı bekleme zorunda değilsin; doğal işaret tek başına tahliye sebebidir.
- Mümkün olduğunca yükseğe ve içeriye; araç trafiğe takılırsa yaya yüksek kata/tepeye.
- Tek dalga değildir; seri hâlinde gelir — resmi “tehlike geçti” denene kadar geri dönme.
Neden farkındalık?
Türkiye kıyıları (özellikle bazı deniz ve körfezler) deprem kaynaklı tsunami riski taşır. Tsunamide kurtulmanın anahtarı erkenliktir: dalga kıyıya dakikalar içinde ulaşabilir. Doğal uyarıları tanıyıp hemen yükseğe çıkmak çoğu zaman resmi uyarıdan önce hayat kurtarır.
Doğal uyarı işaretleri
- Deniz çekilmesi: Suyun aniden geri çekilip deniz tabanının açığa çıkması — güçlü bir uyarıdır, yaklaşan dalga demektir.
- Anormal kabarma/dalga: Olağandışı hızlı su yükselmesi.
- Ses: Tren/uçak benzeri uğultu, gürültü.
- Güçlü/uzun deprem: Kıyıda ayakta durmayı zorlaştıran ya da uzun süren sarsıntı.
Ne yaparsın
- Önce depremden korun: Çök-kapan-tutun; sarsıntı bitince ayağa kalk.
- Kıyıdan uzaklaş: Doğal uyarı varsa beklemeden mümkün olan en yüksek ve iç noktaya git.
- Yaya ol: Trafik tıkanırsa aracı bırak, yüksek bir binaya (sağlam ve yüksek katına) ya da tepeye yürüyerek çık.
- Resmi uyarıyı izle: Pilli radyo/AFAD; ama doğal işaret görürsen uyarıyı bekleme.
- Geri dönme: Tsunami birden çok dalga hâlinde gelir; sonraki dalga ilkinden büyük olabilir. Yetkili “geçti” demeden kıyıya inme.
Sık hatalar
- Deniz çekilince merakla kıyıya/açığa gitmek (ölümcül hata).
- İlk dalga geçince geri dönmek (seri dalga gelir).
- Resmi uyarı için bekleyip vakit kaybetmek (doğal işaret yeterli).
- Yüksek yere çıkmak yerine trafikte beklemek.
Kime göre uyarla
- Kıyı sakini/işletmesi: Tahliye rotasını ve en yakın yüksek noktayı önceden belirle; tatbikat yap.
- Turist/tatilci: Konakladığın yerin tsunami tahliye planını ve yüksek bölgeyi öğren (seyahatte acil durum).
Sonraki adım
Deprem anı için deprem anında ne yapmalısın; kıyı/sel için sel ve su baskınında ne yaparsın.