Sel ve su baskınında ne yaparsın?
Sel öncesi önlem, baskın anında yüksek yere çıkış ve sonrası temizlik. Altın kural: sele girme — 15 cm su seni, 60 cm aracı sürükler.
⏱️ 30 saniyede
- Suya girme: 15 cm akan su seni düşürür, 60 cm aracı sürükler. Yolu çevir, geçmeye çalışma.
- Yüksek yere çık: Bodrum ve zemini terk et, üst kata ya da tepeye geç.
- Elektriği kes (güvenliyse) ve gazı kapat.
- Uyarıları izle: MGM ve AFAD; ani sel, az yağışta bile gelebilir.
- Sonra: Sular çekilmeden dönme; sel suyu kirli ve elektrik yüklü olabilir.
Neden en büyük hata “suya girmek”?
Türkiye’de ani sel ve su baskını sık görülür. En ölümcül hata, sele yürüyerek ya da araçla girmektir: su göründüğünden çok daha güçlü ve hızlıdır. Bu yüzden tek bir kuralı asla unutma — suya girme, yolu çevir.
1. Sel öncesi
- Yaşadığın yerin risk durumunu öğren: dere yatağı, dere ağzı ve bodrum katlar en risklidir.
- Su baskınına açık alanda değerli ve elektrikli eşyayı yükselt.
- Mazgal ve dere önünü tıkayan çöpü temizlet; acil durum çantanı hazır tut.
- MGM (Meteoroloji) ve AFAD uyarılarını takip et; turuncu/kırmızı uyarıyı ciddiye al.
İpucu — Aracını park ederken zemini kontrol et: bir alt geçit, dere yatağı yakını veya çukur sokak, kuvvetli yağmurda dakikalar içinde su altında kalabilir. Sağanak beklenen gecelerde aracı yüksek, eğimli bir noktaya çek; arabayı bir gece taşımak, sigortayla uğraşmaktan kolaydır.
2. Baskın sırasında
- Hemen yüksek yere çık. Bodrum ve zemin katı terk et, üst kata veya yüksek bir noktaya geç.
- Güvenliyse elektriği ve gazı kapat.
- Sele asla girme — ne yürüyerek ne araçla. Araçla yoldaysan ve su yükseliyorsa aracı bırak, yüksek yere geç.
- Yetkililer tahliye derse tartışmadan, hemen uy.
İpucu — Araç kapısı su basıncından açılmaz hale gelmeden harekete geç. Su tekerlek göbeğine ulaşmaya başladığında daha motor durmadan aracı bırakıp çık; suyun yükselmesini beklersen dışarıdaki basınç kapıyı kilitler ve sıkışırsın.
3. Sel sonrası
- Yetkili “güvenli” demeden binaya dönme; yapı zayıflamış olabilir.
- Sel suyu temiz değildir: kanalizasyon, kimyasal ve elektrik kaçağı taşıyabilir. Temastan kaçın; mecbursan çizme ve eldiven kullan.
- Hasarı fotoğrafla (sigorta için; sel ayrı poliçe ister — bkz. belgeler, DASK ve afet sonrası başvurular).
- İçme suyunu doğrula; şüpheliyse kaynat ya da kapalı şişe su kullan.
Kontrol listesi
- Bölgemin sel/su baskını riskini biliyorum.
- Değerli/elektrikli eşyayı zemin/bodrumdan yükselttim.
- MGM ve AFAD uyarılarını takip ediyorum.
- “Suya girme; yüksek yere çık” kuralını ailecek konuştuk.
- Sel sonrası dönüş ve temizlik kurallarını biliyorum.
Sık yanlış bilinenler
- “Az su, bir şey olmaz.” 30 cm su birçok aracı yüzdürür; 60 cm sürükler.
- “Aracımla geçerim.” Araç sele kapılınca kontrol biter; yolu çevir, geri dön.
- “Sel suyu sadece çamurlu su.” Kirli, hastalık taşır ve elektrik yüklü olabilir.
- “Sular çekildi, her şey normal.” Yapı hasarı ve kirlilik devam eder; yetkili onayını bekle.
Kime göre uyarla
- Bodrum/zemin kat: En yüksek risk sende; çıkış planını ve eşya yükseltmeyi önceliklendir.
- Araçla yolculuk: Su birikmiş alt geçit ve köprüden geçme; alternatif rota düşün.
- Çocuk ve yaşlılar: Tahliyede önce onları yüksek ve güvenli yere al.
İpucu — Geceleri risk artar çünkü suyun derinliğini ve akışını göremezsin. Karanlıkta tanıdık bir yolda bile su gördüğünde geri dön; sel suyu altta yolu oymuş ya da rögar kapağını uçurmuş olabilir, görünen yüzey aldatıcıdır.
Sonraki adım
Sel de bir afettir; genel akış için acil durum hazırlığına nereden başlamalısın. Uyarı ve haberleşme için şebeke çökünce nasıl haberleşirsin. Sigorta ve başvurular: belgeler, DASK ve afet sonrası başvurular.