Deprem sonrası gaz kaçağı ve elektrik güvenliği

⏱️ 30 saniyede

• Gaz kokusu alıyorsan: elektrik düğmesine, çakmağa, telefona dokunma (kıvılcım patlatır).
• Pencereleri aç, gaz vanasını kapat, herkesi dışarı çıkar, dışarıdan haber ver.
• Elektrik: Hasar/su varsa ana sigortayı indir; ıslak elle dokunma; kopmuş kablodan uzak dur.
• Su: Şebeke hasarlıysa ana su vanasını kapat (kirlenme ve kayıp önleme).
• Şüphedeysen müdahale etme; yetkiliye bırak.

Neden bu üçü kritik?

Depremde asıl tehlike çoğu zaman sarsıntının kendisi değil, ardından gelen yangın, patlama ve elektrik çarpmasıdır. Doğru sırayla ve sakin hareket etmek, ikinci bir felaketi önler.

1. Gaz

1. Koku/ses var mı? Gaz kokusu ya da tıslama duyarsan kaçak var demektir.
2. Hiçbir kıvılcım kaynağına dokunma: ışık düğmesi, çakmak, kibrit, telefon, zil.
3. Pencereleri aç, ortamı havalandır.
4. Ana gaz vanasını kapat (doğal gaz sayacı / tüp vanası).
5. Herkesi dışarı çıkar; kokuyu uzaktan, dışarıdan yetkiliye bildir.

İpucu — Doğal gaz vanasını kapatmak çoğu sayaçta çeyrek dönüştür: kolu boruya dik (90 derece) konuma getirdiğinde gaz kesilir, boruyla aynı hizada olduğunda açıktır. Bu mantığı şimdi kendi sayacında bakıp aklında tut ki karanlıkta el yordamıyla da doğru çevirebilesin.

2. Elektrik

• Yangın, su teması ya da görünür hasar varsa ana sigortayı (şalteri) indir.
• Islak elle prize/şaltere dokunma.
• Yere düşmüş/kopmuş elektrik kablosundan ve yakınındaki su birikintisinden uzak dur.
• Elektrik çarpması olursa: akımı kes, çıplak elle dokunma, gerekiyorsa ilk yardım.

3. Su

• Şebeke borusu hasarlıysa ana su vanasını kapat: hem kirli su girişini hem de boşa akmayı önler.
• Musluk suyu şüpheliyse içme için kaynat ya da kapalı şişe su kullan.

İpucu — Ana su vanasını kapatmadan önce evdeki bütün musluklardan kovaya su doldur; sıcak su kazanı/termosifon tankında da onlarca litre temiz içme suyu kalır. Şebeke kesilse bile bu, ilk birkaç günün su ihtiyacını ciddi ölçüde karşılar.

Yapma

• Gaz kokusunda ışık açmak/telefonla aramak (kıvılcım).
• Islak zeminde elektrikli işlem.
• Vanaların yerini bilmeden kriz anında aramak — önceden öğren.

Önceden hazırlık

• Gaz, elektrik ve su vanalarının/şalterinin yerini ve nasıl kapatıldığını herkes bilsin; bir kez prova edin.

İpucu — Doğal gaz vanasını kapatmak için çoğu zaman bir alet gerekmez ama bazı eski sayaçlarda küçük bir İngiliz anahtarı işe yarar; gaz sayacının yanına ayrılmış böyle bir anahtarı bantla sabitlersen kriz anında aramakla zaman kaybetmezsin.

Sonraki adım

Tüm sonrası akışı: deprem sonrası ilk 72 saat. Yangın çıkarsa: yangında ne yaparsın.

Kaynaklar

• AFAD — Deprem Sonrası Yapılması Gerekenler
• Ready.gov — Earthquakes / Safety After (FEMA)