Yangında ne yaparsın: önle, söndür, tahliye et
Evde yangını önleme, duman dedektörü, söndürücüyü doğru kullanma ve dumanın altından güvenli tahliye. Küçük yangını söndür, büyüğünden kaç.
⏱️ 30 saniyede
- Önle: Elektrik, ocak ve ısıtıcı kaynaklı riskleri azalt; yanıcıları güvenli sakla.
- Erken uyar: Duman dedektörü tak, pilini yılda iki kez kontrol et.
- Küçük yangını söndür: Söndürücüyle — pimi çek, hortumu yönelt, tetiğe bas, dibe süpür.
- Büyürse kaç: Kapıyı arkandan kapat, dumanın altından ilerle, dışarı çık, 112’yi ara, geri dönme.
- Üstün tutuşursa: Dur, yat, yuvarlan.
Neden hızlı karar?
Yangın dakikalar içinde büyür ve asıl tehlike çoğu zaman alev değil dumandır. En kritik şey erken fark etmek ve doğru kararı hızlı vermektir: küçük ve kontrol edilebilir bir yangını söndür, büyüyorsa vakit kaybetmeden tahliye et.
1. Önle
- Elektrik: Prizleri aşırı yükleme, hasarlı kabloyu kullanma, çoklu prizleri zincirleme.
- Mutfak: Ocağı gözetimsiz bırakma. Yağ yangınına asla su dökme — kapakla boğ.
- Isıtıcı/soba: Yanıcıdan uzak tut, söndürmeden uyuma, bacayı düzenli temizlet.
- Yanıcıları güvenli sakla: Tüpün vanasını kullanmadığında kapat; kimyasalları havalandırılan yerde tut.
2. Erken uyarı: duman dedektörü
- Yatak odalarının yakınına ve her kata bir duman dedektörü tak.
- Pilini yılda iki kez kontrol et; çoğu yangın ölümü dumanı uykuda fark edememekten olur.
3. Söndürücüyü doğru kullan
Evde bir kuru kimyevi tozlu (KKT) söndürücü bulundur ve kullanımını önceden öğren:
- Pimi çek.
- Hortumu alevin dibine yönelt (aleve değil, yakıta).
- Tetiğe bas.
- Dibe doğru süpür.
Yağ yangınında söndürücü yoksa kapakla boğ; elektrik yangınında önce elektriği kes, mümkünse suyla müdahale etme.
4. Tahliye: dumanın altından
- Kapıyı açmadan önce elinin tersiyle ısısını yokla; sıcaksa açma, başka yol ara.
- Dumandan alçal, ağzını-burnunu ört, eğilerek ilerle.
- Asansör kullanma. İki ayrı çıkış yolunu önceden bil.
- Dışarıda bir buluşma noktasında toplan; herkes çıktı mı say.
- Çıktıktan sonra geri dönme. Yangını 112’ye bildir.
5. Üstün tutuşursa
Koşma — koşmak alevi büyütür. Dur, yat, yuvarlan: yere yat ve alev sönene dek yuvarlan.
6. Orman yangını
- Erken tahliye et; “biraz daha bekleyeyim” deme, rüzgâr yönü hızla değişir.
- Yangını 112’ye bildir; orman yangını için 177 (Orman Yangını İhbar Hattı) de aranabilir — 177 çağrıları 112 sistemine bağlıdır.
- Evinin çevresinde kuru ot ve yanıcıyı azaltarak bir güvenli alan bırak.
Kontrol listesi
- Duman dedektörüm var ve pilini kontrol ettim.
- Evde KKT söndürücü var ve nasıl kullanılacağını biliyorum.
- İki çıkış yolu ve dışarıda bir buluşma noktası belirledim.
- Yağ ve elektrik yangınında ne yapılacağını biliyorum.
- Tüp/ısıtıcı/elektrik risklerini gözden geçirdim.
Sık yanlış bilinenler
- “Yağ yangınına su dökerim.” Su, kızgın yağı patlatır ve yangını büyütür; kapakla boğ.
- “Küçük, ben hallederim.” Yangın saniyeler içinde büyür; söndüremiyorsan çık ve 112’yi ara.
- “Asıl tehlike alev.” Çoğu kayıp dumandan olur; dumanı küçümseme, alçal.
- “Asansörle hızlı inerim.” Yangında asansör tuzaktır; merdiveni kullan.
Kime göre uyarla
- Çocuklar: Kibrit/çakmağı uzakta tut; “dur-yat-yuvarlan”ı ve çıkış yolunu oyunla öğret.
- Yaşlı veya engelli bireyler: Tahliyede kimin yardım edeceğini önceden belirle; yatak odasını çıkışa yakın seç.
- Apartman: Ortak kaçış yollarını ve yangın merdivenini boş tut; komşularla tahliyeyi konuş.
Sonraki adım
Yanık olursa doğru ilk müdahale için temel ilk yardım. Söndürücü ve dedektörü ev kitinin parçası yap. Çıkış ve buluşma planını aile planıyla birleştir.