Çök, kapan, tutun: yatakta ve gece deprem

⏱️ 30 saniyede

• Yataktaysan yatakta kal. Karanlıkta yürümek; devrilen eşya ve cam yüzünden daha tehlikelidir.
• Yüzükoyun dön, yastığı başının ve ensenin üstüne bastır.
• Baş ucunda ağır bir avize/raf varsa, hemen yanındaki güvenli bir noktaya geç.
• Sarsıntı bitene kadar bekle; sonra ışık düğmesi yerine el feneri kullan (gaz kaçağı riski).

Neden gece ve yatak farklı?

Gece deprem seni karanlıkta, uyku sersemliğiyle ve çıplak ayakla yakalar. Bu koşullarda masaya koşmaya çalışmak çoğu zaman düşen eşyaya ve kırık cama yürümek demektir. Resmi öneri nettir: yatağa yakınsan ve güvenli bir sığınak hemen yanında değilse yatakta kalıp başını korumaktır.

İpucu — Telefonunu gece komodinin çekmecesinde değil, yatağın üstünde sabit kalan bir yerde şarjda tut. Sarsıntıda komodin devrilince telefon yere savrulur; oysa fener ve haberleşme için ona ulaşacağın ilk saniyeler en kıymetlisidir.

Ne yaparsın

1. Yataktaysan kal; yüzükoyun dön.
2. Yastığı ya da yorganı başının ve ensenin üstüne çek, kollarınla destekle.
3. Yatağın baş ucunda ağır bir eşya (avize, raf, tablo) varsa, sarsıntı izin verdiği an yatağın yanında iç duvar köşesine çömel ve başını koru.
4. Sarsıntı bitene kadar bekle.
5. Bitince ayakkabını giy (cam), el fenerini al, sonra hareket et.

Yapma

• Karanlıkta koşma; ışık düğmesine ya da çakmağa dokunma (gaz kaçağı varsa kıvılcım tehlikeli).
• Pencereye ve balkona gitme.

İpucu — Yorganı başına çekerken yüzünü tamamen kapatma, ağzının önünde küçük bir hava boşluğu bırak. Sarsıntıyla havalanan sıva ve kitaplık tozunu solumak, özellikle astımı olan biri için ek bir risktir.

Önceden hazırlık

• Yatağı pencereden ve devrilebilecek ağır eşyadan uzağa kur; baş ucundaki rafları kaldır.
• Yatağın yanında bir el feneri, ayakkabı ve düdük bulundur.

İpucu — Ayakkabıyı yatağın altına ip ya da kemerle gevşekçe bağla. Sarsıntıda yer değiştiren bir çift ayakkabıyı karanlıkta el yordamıyla aramak, çıplak ayakla cama basmanın en sık nedenlerinden biridir.

Sonraki adım

Sarsıntı sonrası tüm akış için: deprem anında ne yapmalısın. Diğer mekânlar: mutfakta, araçta.

Kaynaklar

• AFAD — Deprem ve “Çök, Kapan, Tutun”
• Ready.gov — Earthquakes (FEMA)