Çök, kapan, tutun: araçtayken deprem

⏱️ 30 saniyede

• Kenara çek ve dur. Mümkünse açık bir alana; köprü, üst geçit, direk, ağaç ve binalardan uzağa.
• Araçta kal, emniyet kemerini takılı tut, el frenini çek.
• Sarsıntı bitene kadar bekle; panikle direksiyon kırma.
• Bitince dikkatli ilerle; hasarlı yol, köprü ve viyadükten kaçın.

Neden araçta kalmak daha güvenli?

Hareket hâlindeki bir araçta deprem, savrulma ve kontrol kaybı hissi yaratır. Dışarı çıkmak ise düşen cisimler ve trafik nedeniyle daha tehlikelidir. Doğru hamle: hızını kes, güvenli bir yere çek ve araçta kalarak bekle.

İpucu — İlk sarsıntıda direksiyon birden çekildiğini ya da lastik patlamış gibi yalpaladığını hissedebilirsin; bunu lastik arızası sanıp ani fren yapma. Gaz pedalından ayağını yavaşça çek ve aracı kontrollü biçimde yavaşlatarak sağa çek; sert frende arkandakinin sana çarpma riski artar.

Ne yaparsın

1. Yavaşla, sinyal ver, güvenli bir açıklığa çek ve dur.
2. Üst geçit, köprü, viyadük, elektrik direği, ağaç ve bina altında/yanında durma.
3. El frenini çek, kemerini takılı tut, araçta kal.
4. Sarsıntı bitene kadar bekle; radyoyu açıp resmi anonsları dinle.
5. Bitince çevreyi kontrol et; hasarlı yol, köprü ve viyadükten geçme, alternatif rota izle.

İpucu — Aracı çektikten sonra kapıları kilitleme ve camı bir parmak aralık bırak. Kilitli kapı sıkışan kapıya dönüşebilir; aralık bıraktığın cam ise hem dışarıdaki sesleri duymanı hem de gerekirse hızlıca dışarı çıkmanı kolaylaştırır.

Yapma

• Sarsıntı sürerken araçtan inip koşma.
• Köprü/üst geçit üzerinde ya da altında durma.
• Yıkılmış/çatlamış yapıların yanından hızla geçmeye çalışma.

İpucu — Sarsıntı bittiğinde tünel ya da alt geçit içindeysen orada bekleme; tavandan parça düşmesi ve su baskını riski yüksektir. Trafik el verdiğince aracı yavaşça açık alana, gökyüzünü gördüğün bir noktaya çıkar.

Sonraki adım

Genel akış: deprem anında ne yapmalısın. Araçta hazırlık: araç acil durum kiti.

Kaynaklar

• AFAD — Deprem ve “Çök, Kapan, Tutun”
• Ready.gov — Earthquakes (FEMA)