Engelli birey için kişiye özel tahliye planı

⏱️ 30 saniyede

• Plan kişiye özeldir: İhtiyacı olan kişiyle birlikte yap, onun adına değil.
• İhtiyaçları yaz: Neye, kime, hangi ekipmana bağımlı?
• Ekipmanı yedekle: İşitme cihazı pili, gözlük, ilaç, şarj kablosu, taşıma aracı.
• En az iki destek kişi belirle (biri ulaşamayabilir).
• Tahliye rotasını eşik/asansör/merdiven açısından önceden dene.

Neden kişiye özel?

“Engelli birey” tek bir profil değil. Tekerlekli sandalye kullananın, görme engellinin, işitme engellinin ve bilişsel farklılığı olanın ihtiyacı tamamen farklı. Genel bir afet planı bu kişiyi kapsamaz; planı kişinin günlük gerçeğiyle kurman gerekir.

İpucu — Apartman yönetimine ve binandaki itfaiye irtibatına, dairende destek gerektiren bir birey olduğunu önceden bildir. İtfaiye, kurtarmada hangi katta kimin yardıma ihtiyacı olduğunu bilirse o daireye öncelik verir; bunu krizde değil, bugün yazılı olarak ilet.

Adımlar

1. Birlikte konuş. Kişinin kendi değerlendirmesi esastır: neyi yapabilir, nerede desteğe ihtiyacı var?
2. İhtiyaç envanteri çıkar. Hareket, iletişim, ilaç, cihaz (solunum, işitme), enerji bağımlılığı. Enerji gerekiyorsa tıbbi cihaz için kesintisiz güç planla.
3. Ekipmanı yedekle ve erişilir tut. Yedek pil, kablo, şarj; taşıma aracı (transfer sandalyesi vb.) yatağa/çıkışa yakın.
4. Destek ağı kur. En az iki kişi planı bilsin; biri ulaşamazsa diğeri devreye girsin. Komşuluk ağına bağla.
5. Rotayı dene. Eşik, asansör (kesilebilir), dar geçiş, merdiven var mı? Alternatif çıkışı belirle.
6. İletişimi uyarlamayı unutma: işitme engelliye görsel/yazılı, görme engelliye sesli/dokunsal bilgilendirme.

İpucu — Düzenli kullanılan ilaçlardan en az 7 günlük bir yedeği, kutusu ve dozajı yazılı olarak çantada hazır tut. Afette eczaneler kapanır ve reçete sistemi çalışmaz; ismini ve dozunu bilen bir liste, başka bir sağlıkçının doğru ilacı bulmasını da hızlandırır.

Sık hatalar

• Planı kişi adına, ona sormadan yapmak.
• Tek bir destek kişiye bel bağlamak.
• Tahliyeyi asansöre bağlamak.
• Cihaz pilini/şarjını yedeklememek.

Kime göre uyarla

• Tekerlekli sandalye: Eşiksiz rota, transfer tekniği, asansörsüz kat planı.
• Görme engeli: Rota ezberi, baston, refakat eli.
• İşitme engeli: Görsel/titreşimli alarm, yazılı talimat.
• Bilişsel/otizm: Tanıdık rutin, aşırı uyaranı azaltma, sakinleştirici eşya.

İpucu — İki destek kişiyi seçerken en az birinin bireyle aynı binada ya da yürüme mesafesinde oturmasına dikkat et. Afette yollar ve telefon hatları tıkanır; arabayla 20 dakika uzaktaki bir akraba ilk saatlerde ulaşamaz, oysa transfer ya da taşıma asıl o ilk saatlerde gerekir.

Sonraki adım

Yaşlı bireyle acil durum planı ile ortak ihtiyaçları gözden geçir; aile acil durum planında bu kişinin rolünü ve destek kişilerini netleştir.

Kaynaklar

• AFAD — Afete Hazır Aile
• Ready.gov — Individuals with Disabilities
• Türk Kızılayı