Afet ve Acil Durum
Heyelan riski ve belirtileri
Eğimli/dolgu arazide heyelan riskini tanı: yeni çatlaklar, eğilen ağaç/direk, kapı-pencere sıkışması, bulanan/kesilen su, anormal sesler. Şiddetli/uzun yağışta ve deprem sonrası risk artar; belirti varsa tahliye et.
tarihinde yayınlandı.
⏱️ 30 saniyede
- Heyelan riski eğimli, dolgu ve yamaç arazide; şiddetli/uzun yağış ve deprem sonrası artar.
- Belirti: zeminde/duvarda yeni çatlaklar, eğilen ağaç-direk-çit, kapı/pencerenin sıkışması, su kaynağının bulanması/kesilmesi, yamaçtan anormal ses/taş düşmesi.
- Belirti varsa vakit kaybetmeden, yamaca dik yönde uzaklaş; yetkililere haber ver.
- Yağışlı dönemde yamaç dibinde/üstünde uyanık ol; gece ekstra dikkat.
- Risk biliniyorsa kalıcı önlem (drenaj, istinat, uzman) için ilgili kuruma danış.
Neden bilmek önemli?
Heyelan ani gelişebilir ve dakikalar içinde ev/yolu örtebilir. İyi haber: çoğu zaman erken belirti verir. Bu işaretleri tanımak ve riskli dönemde tetikte olmak, kaçmak için gereken o birkaç dakikayı kazandırır.
Belirtileri tanı
- Zeminde/yapıda çatlaklar: Duvar, temel, yol ya da bahçede yeni/genişleyen çatlaklar.
- Eğilme: Ağaçların, direklerin, çitlerin, istinat duvarının yamaç yönünde eğilmesi.
- Sıkışma: Kapı/pencerelerin aniden sıkışması, çerçevelerin bozulması (zemin oynuyor olabilir).
- Su davranışı: Pınar/derede ani bulanıklık, debide artış/kesilme; yamaçtan sızıntı.
- Ses: Çatırtı, taş yuvarlanması, uğultu — yaklaşan hareketin işareti olabilir.
Ne yaparsın
- Belirti varsa tahliye et. Tereddüt etme; eşya değil can önceliklidir.
- Yamaca dik yönde ve heyelan güzergâhından yana kaç (akış yönünden uzağa).
- Yetkiliye bildir: AFAD/112, belediye; komşuları uyar.
- Yağışta uyanık ol: Uzun/şiddetli yağışta riskli yamaç dibinde/üstünde uyumamaya, hazır olmaya dikkat; gece tahliye zordur.
- Deprem sonrası yamaçlar zayıflar; ek heyelan riskine karşı dikkatli ol.
Önceden
- Evinin/arazinin heyelan riskini öğren (eğim, dolgu, geçmiş olaylar); ilgili kurum ve DASK/sigorta kapsamını kontrol et.
- Su drenajını düzenle; yamaca su boşaltma/ağırlık eklemekten kaçın.
- Bir tahliye rotası ve buluşma noktası belirle.
Sık hatalar
- Çatlak/eğilme gibi belirtileri küçümsemek.
- Eşya toplamak için tahliyeyi geciktirmek.
- Heyelan güzergâhı boyunca (akış yönünde) kaçmak.
- Riskli yamaca su/ağırlık ekleyip durumu kötüleştirmek.
Kime göre uyarla
- Kırsal/yamaç yerleşim: Kırsalda hazırlık ve yol kapanması planı.
- Yağış havzası: Sel ve su baskını ile birlikte değerlendir (sel + heyelan sık birlikte).
Sonraki adım
Sel riskiyle birlikte düşün: sel ve su baskınında ne yaparsın; genel tahliye için tahliye mi sığınmak mı.