Üstün tutuşursa: dur, yat, yuvarlan
Giysin tutuşursa koşma — koşmak alevi büyütür. Dur, yere yat, yüzünü koruyarak alev sönene kadar yuvarlan. Sonra yanığı 20 dakika suyla soğut.
⏱️ 30 saniyede
- Koşma! Koşmak havayı körükler, alevi büyütür.
- DUR.
- YAT — yere uzan.
- YUVARLAN — yüzünü ellerinle koruyarak alev sönene kadar ileri geri yuvarlan.
- Söndükten sonra yanığı 20 dakika akan suyla soğut.
Neden bu üç adım?
Alev oksijenle büyür; koşmak tam da bunu yapar. Yere yatıp yuvarlanmak alevin oksijenini keser ve söndürür. Basit ama hayat kurtaran bir reflekstir — özellikle çocuklara öğretilmesi gereken.
İpucu — Bu üç adımı çocuğa anlatmak yerine yerde birlikte prova et; alev paniğinde beden, sözle öğrenileni değil tekrar edileni yapar. Yılda bir kez halının üstünde “dur-yat-yuvarlan” oynamak, gerçek anda saniyeler içinde devreye girer.
Adım adım
- DUR: Olduğun yerde dur, paniğe kapılıp koşma.
- YAT: Hemen yere uzan.
- YUVARLAN: Ellerinle yüzünü ve ağzını koruyarak, alev tamamen sönene kadar ileri geri yuvarlan. Yakında battaniye/halı varsa üstüne sarınmak da boğar.
İpucu — Yuvarlanırken yüzünü ve boğazını ellerinle kapatmanın asıl sebebi yalnızca yanığı önlemek değil; yüz hizasındaki alevi solumak hava yolunu yakar ve nefesi kapatır. Ellerin bu yüzden ağız-burun bölgesini korumalı, sadece saç ya da yanağı değil.
Sonrasında
- Yanan bölgeyi 20 dakika akan ılık-serin suyun altında tut.
- Yapışan kıyafeti çekme; takıları çıkar.
- Ciddi/geniş yanıkta 112 — ayrıntı: yanıkta ilk müdahale.
İpucu — Yanığı soğuturken buz gibi değil ılık-serin (oda sıcaklığında) akan su kullan; çok soğuk su yanık bölgesinde damarları kasarak hasarı derinleştirebilir ve özellikle çocukta hızlı üşümeye yol açar. 20 dakika boyunca ısısı sabit, hafif serin bir akıntı en güvenlisidir.
Yapma
- Koşmak.
- Ayakta alevi elle söndürmeye çalışmak.
- Yanık üstüne buz/yağ sürmek.
Sonraki adım
Yanık ilk yardımı: yanıkta ilk müdahale. Genel: yangında ne yaparsın.