Koma (yan yatış) pozisyonu
Bilinci kapalı ama normal nefes alan kişide hava yolunu açık tutmak için yan yatış pozisyonu. Nefes yoksa CPR; omurga şüphesinde dikkatli ol.
Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. Bilinci kapalı her kişide 112’yi ara. Bu pozisyon yalnızca normal nefes alan kişiler içindir.
⏱️ 30 saniyede
- Kişi bilinçsiz ama normal nefes alıyorsa yan yatış (koma) pozisyonu hava yolunu açık tutar.
- Nefes yoksa yan yatırma — hemen CPR ve 112.
- Yana çevir, başını hafif geriye al, ağzı aşağı baksın (kusmuk/sıvı aksın).
- Nefesini sürekli izle; değişirse tekrar değerlendir.
- Omurga/boyun yaralanması şüphesi varsa zorunlu olmadıkça oynatma.
Neden yan yatış?
Bilinci kapalı kişi sırtüstü yatarsa dili geri kayıp hava yolunu kapatabilir; kusmuk ya da kan boğulmaya yol açabilir. Yan pozisyon, hava yolunu açık tutar ve sıvıların dışarı akmasını sağlar.
İpucu — Hamile birini yan yatırırken her zaman sol tarafına çevir. Sırtüstü ya da sağ yatışta rahimdeki ağırlık ana toplardamara bastırıp kalbe dönen kanı azaltır; sol yan yatış bu damarı serbest bırakır.
Önce: nefesi değerlendir
- Göğsün inip kalktığına bak, dinle, hisset (birkaç saniye).
- Normal nefes varsa → yan yatış.
- Nefes yok/normal değilse → yan yatırma; 112 + CPR.
Adım adım yan yatış
- Kişinin yanına diz çök; gözlüğü/sivri eşyayı al.
- Sana yakın kolunu dik açıyla yukarı koy.
- Uzak kolunu göğsünün üzerinden geçirip elinin tersini yanağına yasla.
- Uzak bacağını dizden bük; o dizden tutup kişiyi kendine doğru yan çevir.
- Başını hafif geriye alıp çenesini öne ver (hava yolu açık); ağız hafif aşağı baksın.
- 112’yi ara (aranmadıysa) ve nefesini izlemeyi sürdür.
İpucu — Ekip gecikir ve kişi aynı yanda 30 dakikadan uzun kalırsa, alttaki kolun ezilmemesi için onu öbür yanına çevir. Çevirirken yine başını, boynunu ve gövdesini tek parça gibi birlikte döndür.
Yapma
- Nefes almayan kişiyi yan yatırıp beklemek (CPR gerekir).
- Omurga şüphesinde gereksiz oynatma (zorunluysa baş-boyun-gövdeyi birlikte, hizada çevir).
İpucu — Yan yatırdıktan sonra ağzı kontrol et; takma diş, sakız ya da yemek artığı görünür biçimde hava yolunu tıkıyorsa parmağınla çıkar. Ama görmediğin bir şeyi körlemesine arama, parmağını derine sokma — tıkanmayı daha aşağı itebilirsin.
Sık sorulanlar
Yan yatış pozisyonu kimlere uygulanır?
Yalnızca bilinci kapalı ama normal nefes alan kişilere. Nefes yoksa ya da normal değilse yan yatırma — hemen 112’yi ara ve CPR’a başla.
Yan yatış neden gerekli?
Bilinci kapalı kişi sırtüstü yatarsa dili geri kayıp hava yolunu kapatabilir; kusmuk ya da kan boğulmaya yol açabilir. Yan pozisyon hava yolunu açık tutar ve sıvıların dışarı akmasını sağlar.
Omurga yaralanması şüphesi varsa yine çevirmeli miyim?
Zorunlu olmadıkça oynatma. Omurga ya da boyun yaralanması şüphesinde kişiyi hareket ettirmek ek hasara yol açabilir; 112’yi ara ve ekibi bekle.
Sonraki adım
Nefes durursa: yetişkinde CPR. Genel akış: temel ilk yardım.