Bebek ve çocukta CPR

Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz. Acil durumda önce 112’yi ara ve hoparlöre al — operatör seni yönlendirir. Bebek/çocuk CPR’ı en doğru biçimde akredite bir eğitimle (ör. Türk Kızılayı) öğrenilir.

⏱️ 30 saniyede

• Bebek ve çocukta neden çoğu zaman solunum kaynaklıdır; bu yüzden nefes desteği önemlidir.
• Tek kurtarıcıysan önce 5 kurtarıcı nefes, sonra 30 bası : 2 nefes, yaklaşık 2 dakika uygula, sonra 112’yi ara (zaten arayan yoksa).
• Derinlik: göğsün yaklaşık 1/3’ü (bebekte ~4 cm, çocukta ~5 cm), tempo 100-120/dk.
• Bebekte: iki parmak; çocukta: tek (veya iki) el.

1. Kontrol ve çağrı

1. Tepki var mı? Bebekte ayak tabanına hafif vur, çocukta omzuna dokun, seslen.
2. Nefes yok/normal değilse: yanında biri varsa 112’yi arattır; yalnızsan önce ~2 dakika CPR yap, sonra ara (telefonu hoparlöre al).

2. Teknik — bebek (<1 yaş)

• Sert zemine sırtüstü yatır.
• İki parmağını göğsün ortasına (meme hizasının hemen altı) koy.
• Göğsün yaklaşık 1/3’ü kadar (~4 cm) 100-120/dk tempoda bas.
• Nefes verirken bebeğin ağzını ve burnunu birlikte kapatacak şekilde, yavaş ve nazik üfle (göğüs hafif kalksın).

İpucu — Bebekte nefes verirken üflemeyi göğsün kalkmaya başladığı an kes. Bebek akciğeri çok küçüktür; yetişkindeki gibi dolu bir nefes üflersen hava mideye kaçar, mide şişer ve sonraki basıları zorlaştırır.

3. Teknik — çocuk (1 yaş–ergenlik)

• Tek elinin topuğuyla (büyük çocukta iki el) göğsün ortasına bas.
• Derinlik göğsün ~1/3’ü (~5 cm), tempo 100-120/dk.
• Nefes verirken baş hafif geri, çene yukarı; burnu kapat.

4. Döngü ve AED

• 30 bası : 2 nefes döngüsünü sürdür.
• Pediatrik elektrotlu AED varsa kullan; yoksa yetişkin AED’si çocukta kullanılabilir (cihaz talimatını izle).
• Eğitimli değilsen ve nefes veremiyorsan, sadece basıya devam et — durmaktan iyidir.

İpucu — Bası yaparken her itişten sonra elini/parmaklarını göğüsten kaldırmadan göğsün tam geri yükselmesine izin ver. Göğse yaslanıp kalkmasını engellersen kalp yeniden kanla dolamaz ve basılar boşa gider.

Sık yanlış bilinenler

• “Yetişkinle aynıdır.” Hayır: derinlik daha az, teknik farklı, nefes desteği daha önemli.
• “Bebekte de avuçla basılır.” Bebekte iki parmak kullanılır.

İpucu — Yalnızken telefonu kulağına tutmaya çalışma; ekranda hoparlör tuşuna bas ve telefonu çocuğun yanına koy. Böylece iki elin de serbest kalır ve 112 operatörü sayar gibi tempo tutarken kesintisiz bası yapabilirsin.

Sık sorulanlar

Bebek ve çocuk CPR’ı yetişkinden neden farklı?

Bebek ve çocukta kalp durması çoğu zaman solunum kaynaklıdır; bu yüzden nefes desteği daha önemlidir. Tek kurtarıcıysan önce 5 kurtarıcı nefes, sonra 30 bası : 2 nefes uygula.

Ne kadar derin bası yapmalıyım?

Göğsün yaklaşık 1/3’ü kadar: bebekte ~4 cm, çocukta ~5 cm. Tempo yetişkindeki gibi dakikada 100-120’dir. Bebekte iki parmak, çocukta tek (veya iki) el kullanılır.

Yalnızsam önce 112’yi mi aramalıyım?

Hayır. Bebek ve çocukta yalnızsan önce yaklaşık 2 dakika CPR yap, sonra 112’yi ara ve telefonu hoparlöre al. Yanında biri varsa o arasın, sen hemen başla.

Sonraki adım

Yetişkin tekniği: yetişkinde CPR. Bebekte tıkanma (sık karışır): bebekte tıkanma. Temel akış: temel ilk yardım.

Kaynaklar

• Türk Kızılayı — İlk Yardım Eğitimleri
• T.C. Sağlık Bakanlığı / 112
• WHO — Basic Emergency Care