# Tıkanma (Heimlich): yetişkin ve çocukta

> Yetişkin/çocuk boğulmada: öksürebiliyorsa öksürtt; nefes alamıyorsa 5 sırt vuruşu + 5 karına bası dönüşümlü. Bilinç kaybında CPR.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/saglik/tikanma-heimlich-yetiskin/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

> **Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz.** Tıkanmada vakit kritiktir; **112**'yi (yanındakine) arattır ve müdahaleye hemen başla. Beceri için akredite ilk yardım eğitimi al.

## ⏱️ 30 saniyede

- **Öksürebiliyor, konuşabiliyorsa** karışma; **öksürmesini teşvik et.**
- **Nefes alamıyor, konuşamıyor, sesi çıkmıyorsa** tam tıkanma var: hemen müdahale.
- **5 sırt vuruşu** (kürek kemikleri arası) + **5 karına bası** (Heimlich) — dönüşümlü tekrarla.
- **Bilincini kaybederse** yere yatır, **112** ve **CPR'a** başla.

## 1. Önce değerlendir

- Kişi öksürüyor, konuşuyor, nefes alabiliyorsa **kısmi tıkanma**: en güçlü temizleyici öksürüktür; **öksürmesini söyle**, müdahale etme.
- Konuşamıyor, nefes alamıyor, sessizce boğazını tutuyorsa **tam tıkanma**: hemen başla, **112'yi arattır.**

> **İpucu —** Birisi yemek yerken aniden susup ayağa kalkıp boğazını avuçluyorsa, sorularına sözle yanıt veremiyorsa bu tam tıkanmanın klasik işaretidir. "İyi misin?" diye sorup başını sallayarak "hayır" yanıtı alıyorsan beklemeden 5+5'e başla.

## 2. Müdahale (bilinci açık)

1. Kişinin arkasına geç, hafif öne eğ.
2. **5 sırt vuruşu:** Avuç içiyle kürek kemiklerinin arasına kuvvetli vur.
3. Açılmadıysa **5 karına bası (Heimlich):** Arkadan sar, bir yumruğu göbekle göğüs kemiği arasına koy, diğer elinle kavra, **içeri ve yukarı** doğru bas.
4. Cisim çıkana ya da kişi bilincini kaybedene kadar **5+5 dönüşümlü** sürdür.

> **İpucu —** Kimse yokken kendin boğulursan, bir sandalyenin arkalığına ya da masa kenarına göbek üstü hizandan hızlıca eğilip kendi karın bölgene içeri-yukarı bastır. Tek başınayken bu kendi kendine Heimlich, cismi çıkarmanın en pratik yoludur; aynı anda 112'yi de aramaya çalış.

## 3. Özel durumlar

- **Gebe veya çok kilolu kişide:** karına bası yerine **göğüs basısı** uygula (göğüs kemiğinin alt yarısı).
- **Çocukta (1 yaş üstü):** aynı yöntem, daha **kontrollü güç**le.
- **Bebekte (<1 yaş):** yöntem farklıdır — bkz. [bebekte tıkanma](/saglik/bebekte-tikanma/).

## 4. Bilinç kaybederse

- Yere nazikçe yatır, **112** (aranmadıysa), **CPR'a başla** ([yetişkinde CPR](/saglik/yetiskinde-cpr/)).
- Her nefes öncesi ağza bak; **görünen** cismi al (görmediğini körlemesine arama).

> **İpucu —** Cisim çıkıp kişi rahatlasa bile o gün doktora görünmesini sağla, özellikle karına bası uyguladıysan. Heimlich sırasında nadiren iç organ zedelenebilir; ayrıca yutulan cismin bir kısmı solunum yoluna kaçmış olabilir, bunu ancak hekim değerlendirir.

## Yapma

- Kısmi tıkanmada (öksürebiliyorken) sırtına vurup öksürüğü bölme.
- Bebekte karına bası uygulama.
- Görünmeyen cismi parmakla körlemesine itme (daha derine kaçırabilirsin).

## Sık sorulanlar

### Tıkanan kişiye ne zaman müdahale etmeliyim?

Kişi öksürebiliyor, konuşabiliyor ve nefes alabiliyorsa **kısmi tıkanma** vardır: karışma, öksürmesini teşvik et. En güçlü temizleyici öksürüktür. Konuşamıyor, nefes alamıyor ve sesi çıkmıyorsa tam tıkanma vardır; hemen müdahale et.

### Heimlich manevrası nasıl uygulanır?

Kişinin arkasına geçip hafif öne eğ. Önce avuç içiyle kürek kemiklerinin arasına **5 sırt vuruşu** yap. Açılmazsa arkadan sarıp bir yumruğu göbekle göğüs kemiği arasına koy, diğer elinle kavra ve **içeri-yukarı** doğru 5 kez bas. 5+5 dönüşümlü sürdür.

### Kişi bilincini kaybederse ne yapmalıyım?

Yere yatır, 112'yi arattır ve **CPR'a başla**.

## Sonraki adım

Bebek için: [bebekte tıkanma](/saglik/bebekte-tikanma/). Nefes/dolaşım durursa: [yetişkinde CPR](/saglik/yetiskinde-cpr/). Temel akış: [temel ilk yardım](/saglik/temel-ilk-yardim-ilk-dakikalar/).

## Kaynaklar

- [Türk Kızılay — Yetişkinler İçin İlk Yardım](https://www.ilkyardim.org.tr/yetiskinler-icin-ilk-yardim.html)
- [Sağlık Bakanlığı — Hava Yolu Tıkanıklığında İlk Yardım](https://acilafet.saglik.gov.tr/TR-108325/5-hava-yolu-tikanikliklarinda-ilkyardim.html)
- [WHO — Basic Emergency Care (2018)](https://www.who.int/publications/i/item/basic-emergency-care-approach-to-the-acutely-ill-and-injured)