# Aşırı soğuk, donma ve hipotermi

> Hipotermi (vücudun aşırı soğuması) ve donma (frostbite) ilk yardımı: ıslak giysiyi çıkar, yavaşça ısıt, nazik davran, ovma. Bilinç bulanıklığı ve titremenin kesilmesi ağır hipotermi işareti — 112 ara.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/saglik/hipotermi-ve-donma/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

> **Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz.** Ağır hipotermi (bilinç bulanıklığı, titremenin kesilmesi) hayatı tehdit eder — **112**'yi ara. Donmuş bölgeyi yeniden donma riski varsa çözme.

## ⏱️ 30 saniyede

- **Hipotermi:** Vücut ısısının tehlikeli düşmesi. Titreme, üşüme, beceriksizlik, **konfüzyon/uyku hâli.**
- **İlk iş:** Soğuktan/rüzgârdan/ıslaklıktan uzaklaştır; **ıslak giysiyi çıkar**, kuru ve sıcak ört.
- **Yavaş ısıt, nazik ol**; sert hareket ve ovma kalbe zarar verebilir.
- **Donma (frostbite):** El, ayak, burun, kulakta uyuşma, beyaz/mum gibi cilt → **ovma**, ılık (sıcak değil) suyla yavaş ısıt.
- **Titreme kesildiyse + bilinç bulanıksa** ağır hipotermidir → **112**, çok nazik taşı.

## Hipotermi

**Belirti:** Önce şiddetli titreme, üşüme, el-ayakta beceri kaybı; ilerledikçe **konfüzyon, sakarlık, uyku hâli, konuşma bozukluğu** ve sonunda **titremenin kesilmesi** (kötü işaret).

**Ne yaparsın:**

1. **Soğuğu kes.** Rüzgâr/ıslaklıktan korunaklı, sıcak bir yere al.
2. **Islak giysiyi çıkar**, kuru kıyafet/battaniye ile sar; başını da ört (ısı baştan kaçar).
3. **Yavaş ısıt:** Battaniye, ten-tene temas, gövdeyi (koltuk altı, karın, kasık çevresi) ısıt. Doğrudan **kızgın** kaynak (soba/şişe) ciltte yakar — araya bez koy.
4. **Bilinci açık ve yutabiliyorsa**, **ılık, şekerli** (alkolsüz) içecek ver. Alkol verme.
5. **Nazik ol.** Sert sarsma/ovma, ağır hipotermide kalp ritmini bozabilir. Mümkün olduğunca az hareket ettir.
6. **Ağır belirti** (titreme kesilmiş, bilinç bulanık) → **112**, çok nazik taşı; nefes/dolaşım durursa [CPR](/saglik/yetiskinde-cpr/).

> **İpucu —** Önce kişiyi soğuk zeminden kaldır. Vücut, temas ettiği soğuk yere doğrudan ısı kaptırır; battaniyenin yalnız üste değil, kişinin altına da serilmesi ısınmayı belirgin hızlandırır.

## Donma (frostbite)

**Belirti:** El, ayak parmakları, burun, kulak, yanakta uyuşma, beyaz/grimsi-mum gibi sert cilt.

**Ne yaparsın:**

- Kişiyi **önce hipotermi** açısından değerlendir (genel vücut ısısı önceliklidir).
- Donmuş bölgeyi **ovma/oğuşturma** (doku zarar görür).
- **Ilık (sıcak değil, ~37-39°C) suda** yavaş ısıt; su yoksa vücut ısısıyla (koltuk altı) koru.
- **Yeniden donma riski varsa çözme** — yarı çözülüp tekrar donmak daha çok zarar verir; o hâlde koruyup hastaneye ulaştır.
- Çözülürken ağrı/şişme olur; **kabarcıkları patlatma**, temiz örtüyle koru.

> **İpucu —** Ilık su ile vücut ısısı arasında karar veremiyorsan, suyu kendi dirseğinle test et: dirseğine konforlu ılık geliyorsa donmuş bölge için doğrudur. Donmuş el his vermez; sıcaklığı uyuşmuş parmağınla ölçmeye çalışırsan farkında olmadan haşlarsın.

## Yapma

- Donmuş bölgeyi **ovmak/karla ovmak.**
- Hipotermide **sert hareket / hızlı ısıtma / kızgın kaynak.**
- Bilinci bulanık kişiye **ağızdan içecek** vermek.
- **Alkol** vermek (ısıtıyor sanılır; aslında ısı kaybını artırır).

## Önleme

- **Katman katman** giyin, **kuru kal** (ıslaklık ısıyı hızla çeker); baş/el/ayağı ört.
- Soğukta uzun kalma; ıslanınca **kuru giysiyle değiştir.**
- Araçta mahsur kalırsan [karda araçta mahsur](/ev-arac/karda-aracta-mahsur/) ve [kışın araç kiti](/ev-arac/kisin-arac-kiti/).
- Elektrik kesintisinde [güvenli ısınma + CO](/ev-arac/elektrik-gaz-yokken-isinma/).

> **İpucu —** Pamuklu giysi terle veya karla ıslanınca ısıyı tutmak yerine emer ve seni daha çok üşütür. Soğukta iç katman olarak pamuk yerine yün ya da sentetik tercih et; ıslanınca bile bir miktar yalıtım sağlar.

## Kime göre uyarla

- **Yaşlı/bebek:** Isıyı hızlı kaybeder, belirtiyi söyleyemeyebilir; yakından izle.
- **Kronik hasta / bazı ilaçlar:** Soğuğa duyarlılık artar.

## Sık sorulanlar

### Titremenin kesilmesi iyiye işaret mi?

Hayır, tam tersi. Titremenin kesilmesi ve bilinç bulanıklığı **ağır hipotermi** işaretidir — 112'yi ara ve kişiyi çok nazik taşı.

### Donmuş bölgeyi ovmalı mıyım?

Hayır, ovma. Ilık (sıcak değil) suyla **yavaş** ısıt. Sert hareket ve ovma dokuya ve kalbe zarar verebilir.

### Hipotermide ilk ne yapmalıyım?

Kişiyi soğuktan, rüzgârdan ve ıslaklıktan uzaklaştır; **ıslak giysiyi çıkar**, kuru ve sıcak örtülerle sar. Yavaş ısıt ve nazik davran.

### Donmuş bölgeyi her koşulda çözmeli miyim?

Hayır. Yeniden donma riski varsa çözme — bir kez çözülüp tekrar donan doku çok daha ağır hasar görür.

## Sonraki adım

Sıcak ucu için [aşırı sıcak ve sıcak çarpması](/saglik/sicak-carpmasi/); genel akış [temel ilk yardım](/saglik/temel-ilk-yardim-ilk-dakikalar/).

## Kaynaklar

- [Sağlık Bakanlığı — İlk Yardım Eğitim Kitabı](https://acilafet.saglik.gov.tr/TR-106276/ilkyardim-egitim-kitabi.html)
- [Türk Kızılay — Temel İlk Yardım Bilgileri](https://www.ilkyardim.org.tr/temel-ilk-yardim-bilgileri.html)
- [WHO — Basic Emergency Care (2018)](https://www.who.int/publications/i/item/basic-emergency-care-approach-to-the-acutely-ill-and-injured)

> Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tedavi yerine geçmez.