# Elektrik çarpmasında ilk yardım

> Önce akımı kes; kesemiyorsan kuru-yalıtkan bir cisimle ayır, çıplak elle dokunma. 112, nefes kontrolü ve gerekirse CPR. Yüksek gerilim hattından uzak dur.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/saglik/elektrik-carpmasi/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

> **Bu içerik profesyonel tıbbi yardımın yerini tutmaz.** Elektrik çarpmasında **112**'yi ara. Elektrik kalbi durdurabilir ve etkisi gecikmeli olabilir; hafif görünse de değerlendirme gerekir.

## ⏱️ 30 saniyede

- **Önce akımı kes** (şalter/priz). Kesemiyorsan **kuru, yalıtkan** bir cisimle (tahta) kişiyi kaynaktan ayır.
- Kişi akımla temas hâlindeyken **çıplak elle dokunma.**
- **112'yi ara**; nefes yoksa [CPR](/saglik/yetiskinde-cpr/).
- Giriş/çıkış **yanıklarını** serin, akan suyla serinlet, temiz örtüyle kapat.
- **Yüksek gerilim / kopmuş hat**: yaklaşma, en az birkaç metre uzakta kal, ekipleri bekle.

## Neden önce akımı kesmek?

Kişi hâlâ akıma temas ediyorsa, ona dokunan **sen de çarpılırsın.** İlk ve mutlak kural: **kaynağı güvene almak.**

## Adım adım (düşük gerilim — ev)

1. **Şalteri indir / fişi çek.** En güvenli yol budur.
2. Akımı kesemiyorsan **kuru bir tahta, plastik** gibi yalıtkanla kişiyi temastan ayır; ıslak/metal cisim kullanma, ıslak zeminde durma.
3. **112'yi ara.**
4. **Nefesi kontrol et:** Yoksa [CPR](/saglik/yetiskinde-cpr/); nefes varsa bilinci kapalıysa [yan yatış](/saglik/koma-yan-yatis-pozisyonu/).
5. **Yanıkları** (akımın girdiği/çıktığı noktalar) serin, akan suyla serinlet, temiz örtüyle kapat ([yanıkta ilk müdahale](/saglik/yanikta-ilk-mudahale/)).

> **İpucu —** Şalterin nerede olduğunu kazadan önce öğren. Sigorta kutusundaki ana şalteri bir kez bul ve evdeki herkese göster; kaza anında saniyelerce hangi düğme olduğunu ararken kişi akımda kalmaya devam eder.

## Yüksek gerilim ve kopmuş hatlar

- Direk, trafo, kopmuş enerji hattı → **yaklaşma**, kişiyi kurtarmaya kalkma.
- Akım yere yayılır; **en az birkaç metre** mesafede kal, başkalarını da uzak tut, **112 ve ilgili kurumu** ara.

> **İpucu —** Yere düşmüş yüksek gerilim hattının yakınındaysan, koşma ya da iri adımlarla uzaklaşma. Akım yerde halkalar halinde yayıldığı için iki ayak arasındaki mesafe büyüdükçe çarpılma riski artar; ayaklarını birleştir ve küçük, sürekli temas eden adımlarla kayarak uzaklaş.

## Yapma

- Akıma temas eden kişiye çıplak elle/ıslak elle dokunma.
- Islak zeminde ya da su birikintisinde müdahale.
- "Hafif çarptı, bir şey olmaz" deyip kontrolü atlamak (gecikmeli kalp ritmi sorunu olabilir).

> **İpucu —** Elektrik yanığında "nereden bilirsin" işareti, ciltteki küçük girişe değil, akımın çıktığı noktaya bakmaktır. Cildin dışı küçük bir iz gösterse de akım kas ve sinirleri içeriden yakar; bu yüzden el gibi bir giriş varken ayakta da bir çıkış yarası ara ve ikisini de ekibe bildir.

## Sık sorulanlar

### Elektrik çarpan kişiye hemen dokunabilir miyim?

Hayır. Kişi hâlâ akıma temas ediyorsa dokunan sen de çarpılırsın. **Önce akımı kes** — şalteri indir ya da fişi çek. Kesemiyorsan kuru, yalıtkan bir cisimle (tahta, plastik) kişiyi kaynaktan ayır; ıslak ya da metal cisim kullanma.

### Hafif çarpıldıysa yine de doktora gitmeli mi?

Evet. Elektrik kalbi durdurabilir ve etkisi **gecikmeli** olabilir; hafif görünse de tıbbi değerlendirme gerekir.

### Kopmuş elektrik teli görürsem ne yapmalıyım?

Yaklaşma. Yüksek gerilim ve kopmuş hatlarda en az birkaç metre uzakta kal, kimseyi yaklaştırma ve ekipleri bekle.

## Sonraki adım

Nefes durursa: [yetişkinde CPR](/saglik/yetiskinde-cpr/). Yanık için: [yanıkta ilk müdahale](/saglik/yanikta-ilk-mudahale/).

## Kaynaklar

- [Türk Kızılay — Temel İlk Yardım Bilgileri](https://www.ilkyardim.org.tr/temel-ilk-yardim-bilgileri.html)
- [Sağlık Bakanlığı — Temel Yaşam Desteği ve OED](https://acilafet.saglik.gov.tr/TR-108324/4tyd-ve-oed.html)
- [WHO — Basic Emergency Care (2018)](https://www.who.int/publications/i/item/basic-emergency-care-approach-to-the-acutely-ill-and-injured)