# Veri Yedekleme Planı

> Tek bir disk arızası, fidye yazılımı ya da çalınan dizüstü yıllarca biriken işi ve anıyı silebilir. 3-2-1 kuralıyla neyin nereye kaç kopya yedekleneceğini, geri yükleme testini ve sorumluyu belirleyen doldurulabilir plan.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/planlar/veri-yedekleme-plani/
> Yayın: 2026-06-03
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- Tek bir disk bozulur, dizüstü çalınır ya da **fidye yazılımı** tüm dosyalarını kilitler — ve yıllarca biriken iş, fotoğraf, muhasebe bir anda gider.
- Çözüm tek kelime: **3-2-1.** En kıymetli verinin **3 kopyası**, **2 farklı ortamda**, **1'i evden/ofisten uzakta** dursun.
- En önemli adım yedek almak değil, **geri yükleyebildiğini test etmek**: test edilmemiş yedek, yedek değildir.
- Şablonu doldur, yedekleri **şifrele**, **bir sorumlu** ata ve **3 ayda bir** gerçekten bir dosyayı geri yükleyerek dene.

## Neden bu plan?

Veri kaybı nadir bir felaket değil, **ne zaman** sorusudur. Diskler ortalama birkaç yılda yorulur, telefonlar düşer, dizüstüler çalınır, bir yanlış tıkla bütün bir klasör silinir. Son yılların en sinsi tehdidi ise [fidye yazılımı](/riskler/dolandiricilik/): dosyalarını şifreler ve para ister — üstelik bağlı duran yedeğini de birlikte kilitler. Bir de [altyapı çökmesi](/riskler/altyapi-cokmesi/) var; tek bir bulut hesabına ya da tek bir buluta bel bağlamak da riskli.

Bu planın özü teknoloji değil, **disiplin**dir. Pahalı bir kurulum gerekmez; gereken, neyi kaybedemeyeceğini bilmek ve onu **birden fazla yerde** tutma alışkanlığıdır. 3-2-1 kuralı tam da bunu yapar: tek bir arıza, tek bir hırsızlık, tek bir şifreleme saldırısı seni asla sıfıra düşüremesin diye kopyaları **farklı ortamlara ve farklı konumlara** dağıtır.

## Nasıl doldurulur?

1. **Kritik veri envanterini çıkar.** Önce "neyi kaybedersem geri gelmez?" diye sor. Fotoğraflar, muhasebe/fatura, sözleşmeler, kod, müşteri kayıtları yüksek önemde; tekrar indirilebilen filmler düşük önemde. Önce kıymetliyi koru.
2. **3-2-1'i kur.** Üç satırı doldur: *Kopya 1* günlük çalıştığın **yerel** (bilgisayar/disk). *Kopya 2* ikinci bir **ortam** — harici disk ya da [NAS](/beceriler/self-hosted-ekosistem/). *Kopya 3* **site dışı** — bir bulut ya da başka bir adreste duran disk. Her satıra yenileme **sıklığını** yaz (ör. otomatik günlük, haftalık elle).
3. **Geri yüklemeyi yaz ve test et.** Bir yedekten dosyayı **nasıl** geri alacağını adım adım not et. Sonra gerçekten dene: rastgele bir dosyayı yedekten indir, aç, açıldığını gör. Son test tarihini ve sorumluyu yaz.
4. **Güvenliği belirle.** Yedekler **şifreli** olsun (çalınırsa içi okunmasın), erişim sınırlı kişide olsun ve en az **bir kopya çevrimdışı** kalsın — yani sürekli bağlı durmasın ki fidye yazılımı ona ulaşamasın.
5. **Sorumlu ata.** Bir asıl, bir de yedek sorumlu yaz. Yedek almak kimsenin asıl işi olmadığı için ilk unutulan şeydir; sahibi olunca yaşar.

## İnce ipuçları

> **Otomatikleştir.** Elle alınan yedek, yoğun bir günde atlanan yedektir. Yapabildiğin her şeyi **zamanlanmış/otomatik** hâle getir; senden sadece ara sıra "çalışıyor mu?" diye bakmanı istesin.

- **Çevrimdışı kopyayı unutma.** Fidye yazılımı bağlı olan her yedeği de şifreler. Bir kopya **prizden çekili / hesaba bağlı olmadan** dursun; en sağlam savunma budur.
- **Tek buluta güvenme.** Bulut bir kopya olabilir ama **tek** kopya olamaz. Hesap kapanır, fatura ödenmez ya da yanlışlıkla silersin. Bulut, 3-2-1'in yalnızca bir satırıdır.
- **Sürüm tut.** İyi bir yedek sadece son hâli değil, **eski sürümleri** de saklar; bozulan ya da şifrelenen bir dosyayı **dünden** geri alabilirsin.
- **Belgeleri ayrıca koru.** Kimlik, tapu, poliçe gibi [kritik belgelerin dijital yedeğini](/listeler/kritik-belge-dijital-yedek/) bu plana ayrı bir satır olarak ekle; krizde en çok onlar lazım olur.
- **Kendin kuruyorsan sağlamlaştır.** NAS/sunucu ile [kendi ekosistemini](/beceriler/sunucu-kurulumu-yonetimi/) yönetiyorsan, yedeğin de yedeğini düşün — tek kutu tek arıza demektir.

## Gözden geçir

Veriler büyür, yeni projeler ve cihazlar girer, bir disk sessizce ölür. Bu planı **3 ayda bir** eline al: envanteri güncelle, her kopyanın gerçekten çalıştığını kontrol et ve **mutlaka bir geri yükleme testi** yap — rastgele bir dosyayı yedekten indirip aç. Yalnızca "yedek alındı" yazısına güvenme; **geri döndüğünü gör**. Bu planı [dijital acil durum planınla](/planlar/dijital-acil-durum-plani/) birlikte tut; hesap, cihaz ve veri güvenliği aynı zincirin halkalarıdır.