# Psikolojik ilk yardım: saha çalışanları için ilkeler

> Dünya Sağlık Örgütü'nün saha çalışanları için psikolojik ilk yardım (PİY) rehberinin temel ilkeleri: Bak–Dinle–Bağla çerçevesi, etik kurallar ve kendine dikkat. Türkçe uyarlama.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/makaleler/psikolojik-ilk-yardim-saha-calisanlari/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## Psikolojik ilk yardım nedir?

Psikolojik ilk yardım (PİY), zor bir olay yaşamış kişilere verilen **insani ve destekleyici** bir ilk yaklaşımdır. Terapi ya da profesyonel bir müdahale değildir; herkesin öğrenebileceği, zarar vermeyen, saygılı bir destek biçimidir. Amaç sıkıntıyı "tedavi etmek" değil, kişinin **güvende, bağlı ve kendi başına karar verebilir** hissetmesine yardım etmektir.

> Bu metin, Dünya Sağlık Örgütü'nün saha çalışanları için yayımladığı PİY rehberinin temel ilkelerinin Türkçe bir uyarlamasıdır. Tam metin için orijinal kaynağa başvurun.

## Temel çerçeve: Bak – Dinle – Bağla

PİY üç basit ilkeye dayanır:

### Bak
- Güvenliği değerlendir: ortam senin ve diğerleri için güvenli mi?
- Acil temel ihtiyacı olanları gör (yaralı, üşüyen, susuz).
- Yoğun sıkıntı içindeki kişileri fark et.

### Dinle
- Destek gerekebilecek kişilere **yaklaş ve kendini tanıt**, izin iste.
- **Yargılamadan dinle**; konuşmaya zorlama. Sessizlik de destektir.
- Kişiyi sakinleştirmeye yardım et; temel ihtiyaçlarını sor.

### Bağla
- Kişiyi **bilgiye**, **sevdiklerine** ve **hizmetlere** ulaştır.
- Kendi başının çaresine bakabilmesi için pratik destek ver.

## Etik kurallar

PİY verirken yapılması ve yapılmaması gerekenler nettir:

- **Yap:** Dürüst ol, kişinin kararına saygı göster, mahremiyetini koru, kültürel duyarlılığı gözet.
- **Yapma:** Yardımını dayatma, hikâyesini anlatmaya zorlama, sahte söz verme, kendini uzman gibi gösterme.

## Kendine dikkat

Başkalarına destek olmak yıpratıcıdır. Saha çalışanı kendi sınırlarını korumalı, dinlenmeli ve gerektiğinde destek almalıdır. Kendini tüketen, başkasına faydalı olamaz.

## Sonraki adım

Uygulamalı bir özet için [psikolojik ilk yardım: Bak-Dinle-Bağla](/saglik/psikolojik-ilk-yardim-bak-dinle-bagla/) rehberine; saha çalışanlarının öz-bakımı için [ilk müdahale edenlerde tükenmişlik](/saglik/ilk-mudahale-edenlerde-tukenmislik/) rehberine bakabilirsiniz.