# Gelir kaybına karşı plan (iş kaybı senaryosu)

> İş/gelir kaybı senaryosuna önceden hazırlık: gideri hızlı kısma planı, acil fonu doğru kullanma, başvurulabilecek haklar (işsizlik ödeneği) ve gelir çeşitlendirme. Panik değil, sıralı adımlar.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/ekonomik-hukuki/gelir-kaybina-karsi-plan/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- Gelir kesilirse plan, **panikle değil sırayla** uygulanmalı.
- Önce **zorunlu gideri** koru, **lüksü hızla kıs.**
- **Acil fonu** kontrollü kullan — günlere böl, hedefe odakla.
- Başvurabileceğin **hakları** öğren (ör. işsizlik ödeneği koşulları).
- Mümkünse **gelir çeşitlendir** ve masrafları yapılandır.

## Neden önceden plan?

İş kaybı şoktur; o anda net düşünmek zordur. Senaryoyu **önceden** yazarsan, kötü gün geldiğinde "ne yapacağım" değil, "planı uyguluyorum" dersin. Bu, hem para hem moral kazandırır.

> **İpucu —** İşten ayrıldığın gün İŞKUR'a başvuru için saatin işlemeye başlar: işsizlik ödeneğine son fesih tarihinden itibaren 30 gün içinde başvurman gerekir. Geç kalırsan geciktiğin günlerin ödeneğini kaybedersin, bu yüzden çıkış işlemiyle aynı hafta başvur.

## Adımlar

1. **Gideri ikiye ayır.** Zorunlu (kira, fatura, gıda, ilaç, asgari borç) ve kısılabilir (abonelik, eğlence, lüks). Senaryoda kısılabilirleri **hemen** durdur.
2. **Acil fonu yönet.** Toplam fonu, aylık zorunlu gidere böl: "kaç ay dayanır?" Bunu bilmek panik yerine takvim verir. Bkz. [acil fon hedefi](/ekonomik-hukuki/aylik-gider-acil-fon-hedefi/).
3. **Hakları araştır.** İŞKUR işsizlik ödeneği, varsa kıdem/ihbar, sağlık güvencesinin devamı gibi başlıkları **koşullarıyla** öğren.
4. **Borçları konuş.** Banka/kurumla **erken** iletişim; yapılandırma/erteleme seçenekleri gecikmeden önce daha kolaydır.
5. **Geliri çeşitlendir.** Geçici/part-time, serbest iş, beceriye dayalı ek gelir; tek kaynağa bağımlılığı azalt.
6. **Moral ve destek.** [Psikolojik dayanıklılık](/saglik/kriz-aninda-zihnini-yonet/) bu süreçte para kadar önemli.

> **İpucu —** Gelir kesilince ilk kestiğin kalem genellikle yanlış olur. Aboneliklerini büyükten küçüğe sıralayıp en pahalı 3'ünü dondur; 19 TL'lik uygulamayı iptal etmek yerine kullanmadığın spor salonu veya ek paketi durdurmak aynı emekle kat kat fazla tasarruf eder.

## Sık hatalar

- Lüks harcamayı **geç** kısmak.
- Acil fonu **plansız** eritmek.
- Hakları (ödenek, yapılandırma) **araştırmamak.**
- Borç ödemesini **sessizce** aksatmak — erken konuşmak daha iyi.

## Kime göre uyarla

- **Tek gelirli hane:** Tampon ve hak araştırması daha kritik; 6 aylık fona yaklaş.
- **Serbest/esnaf:** Gelir zaten dalgalı; iyi aylarda fonu doldur, sabit gideri düşük tut.

> **İpucu —** İşsizlik ödeneğini bağlatınca genel sağlık sigortan da o süre boyunca devlet tarafından ödenir; kendine ayrıca prim yatırmana gerek kalmaz. Ödenek bitmeden işe girmezsen GSS borcunun başlayacağını takvimine not et ki sürpriz fatura yaşamayasın.

## Sonraki adım

[Aylık gider ve acil fon hedefi](/ekonomik-hukuki/aylik-gider-acil-fon-hedefi/) ile tamponu kur; [yüksek faizli borcu kapatma](/ekonomik-hukuki/yuksek-faizli-borc-kapatma/) ile yükü hafiflet.

## Sık sorulanlar

### İşimi kaybedersem ilk ne yapmalıyım?

Gideri ikiye ayır: zorunlu (kira, fatura, gıda, ilaç, asgari borç) ve kısılabilir (abonelik, eğlence, lüks). Kısılabilirleri hemen durdur. Sonra acil fonunu aylık zorunlu gidere böl ve "kaç ay dayanır" sorusunu yanıtla; bu, panik yerine bir takvim verir.

### İşsizlik ödeneği için ne zaman başvurmalıyım?

Son fesih tarihinden itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a. Geç kalırsan geciktiğin günlerin ödeneğini kaybedersin, bu yüzden çıkış işlemiyle aynı hafta başvur. Kıdem/ihbar ve sağlık güvencesinin devamı gibi başlıkları da koşullarıyla öğren.

### Borç ödemesini aksatacaksam ne yapmalıyım?

Banka ya da kurumla erken iletişim kur. Yapılandırma ve erteleme seçenekleri gecikme yaşanmadan önce çok daha kolaydır; ödemeyi sessizce aksatmak en pahalı yoldur.

### Harcama kısarken nereden başlamalı?

En pahalı 3 aboneliği dondurarak. Gelir kesilince ilk kesilen kalem genellikle yanlış olur; 19 TL'lik bir uygulamayı iptal etmek yerine kullanmadığın spor salonu veya ek paketi durdurmak aynı emekle kat kat fazla tasarruf eder.

## Kaynaklar

- [İŞKUR — Türkiye İş Kurumu](https://www.iskur.gov.tr)
- [SGK — Sosyal Güvenlik Kurumu](https://www.sgk.gov.tr)
- [e-Devlet — Hizmetler](https://www.turkiye.gov.tr/hizmetler)

> Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; finansal/hukuki danışmanlık değildir.