# Deprem tatbikatını ailece, 10 dakikada yap

> Çök-kapan-tutun'u bilmek yetmez; bedenin onu prova etmemişse panik anında donar. On dakikalık bir aile tatbikatı, doğru refleksi düşünmeden yapılan bir alışkanlığa çevirir.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/blog/deprem-tatbikatini-ailece-yap/
> Yayın: 2026-09-08
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

Çök-kapan-tutun'u okumak ile onu sarsıntı anında **düşünmeden yapmak** arasında büyük bir fark var. Kriz anında beyin yeni bir şey öğrenecek hâlde olmaz; yalnızca daha önce **provasını yaptığı** şeyi tekrarlar. İyi haber: bu provayı kurmak pahalı ya da uzun değil. Ailece on dakika yeter, üstelik çocuklar için oyuna dönüşür.

## Çök-kapan-tutun'u prova et

Tatbikatın kalbi bu üç harekettir; herkesin bedeni öğrensin:

- **Çök.** Yere diz çök; deprem seni düşürmeden sen alçal.
- **Kapan.** Sağlam bir masanın altına gir, başını ve enseni kollarınla koru.
- **Tutun.** Masanın bacağına tutun; sarsıntı masayı oynatırsa onunla birlikte hareket et.

"Şimdi deprem!" deyip herkesin en yakın güvenli noktaya geçmesini izle. Pencere önünden, yüksek dolaplardan ve sarkan eşyadan uzak dur; ev içinde kapı eşiği artık önerilmez. Çocuk için bunu "deprem oyunu" olarak adlandır; saymaca ve tekrar, korkuyu değil **alışkanlığı** büyütür. Hareketlerin doğru ayrıntısı için [aile deprem tatbikatı](/listeler/aile-deprem-tatbikati/) listesini yanında tut.

Provayı tek bir odada bırakma. Sarsıntı seni nerede yakalayacağını seçmez; o yüzden tatbikatı mutfakta, yatak odasında ve oturma odasında ayrı ayrı dene. Her odada "en yakın sağlam masa neresi, sağlam masa yoksa hangi iç duvar dibine çökerim" sorusunu yüksek sesle yanıtla. Yakında masa yoksa çözüm, kollarınla baş ve enseni koruyup alçak bir konuma geçmektir; pencere ve devrilebilecek eşyadan uzak kalmak masanın kendisinden önemlidir.

## Yoldan buluşmaya: senaryonun gerisi

Sarsıntı bitince ne olacağını da prova et:

- **Çıkış yolu.** Sarsıntı durduktan sonra evden dışarıya en güvenli yolu birlikte yürüyün; asansör değil, merdiven.
- **Buluşma noktası.** Herkes evden çıkınca nerede toplanacağını belirle ve oraya gidin; biri yakın, biri mahalle dışında iki nokta iyi olur. Bu iki noktayı nasıl seçeceğini ve telefon çekmezse ne yapacağını [buluşma noktanız neresi](/blog/bulusma-noktaniz-neresi/) yazısı ayrıntılandırıyor.
- **Haber verme.** Hatlar kilitlenince şehir dışındaki ortak kişiyi aramayı konuş; herkes ona ulaşır, o haberleri toplar.

Bu adımları bir kez gerçekten yürümek, kafada kalan bir plandan çok daha güçlüdür.

## Yılda bir-iki kez tekrarla

Tek seferlik bir tatbikat unutulur; tekrarlanan bir tatbikat refleks olur. **Yılda bir ya da iki kez** — örneğin okul açılışında ve yıl ortasında — tekrarla. Bu provayı yılın belli bir anına bağlamak istersen, [yılı bir tatbikat provasıyla kapat](/blog/yili-bir-tatbikatla-kapat/) yazısındaki yıl sonu ritmi işini kolaylaştırır. Çocuk büyüdükçe rolü de büyür: ilk yıl yalnızca çök-kapan-tutun'u yaparken, sonraki yıl buluşma noktasına gidişi, daha sonra şehir dışındaki kişiyi aramayı üstlenebilir. Bu alışkanlığı yıllık bir ritme oturtmak için [yıllık aile afet tatbikatı](/aile-toplum/yillik-aile-afet-tatbikati/) iyi bir çerçeve sunar.

Tatbikatı ailenin gerçek hâline göre uyarla. Çok küçük çocuk varsa hareketi abartılı taklitle ve kısa tut; onun için amaç hız değil, "deprem olunca masanın altına" bağlantısını kurmaktır. Yaşlı ya da hareketi kısıtlı biri varsa çökmek yerine oturduğu yerde baş-ense korumasını ve devrilebilecek eşyadan uzak bir koltuğu önceden belirleyin. Evde tek başına vakit geçiren biri için de provayı tek kişilik yap; "ben olmayınca ne yaparım" sorusunun cevabı kafada hazır olsun.

## Özet

On dakika, bir masa ve "şimdi deprem!" demek yeter. Çök-kapan-tutun'u prova edin, çıkış yolunu yürüyün, buluşma noktasında toplanın. Bunu oyuna çevir ve yılda bir-iki kez tekrarla. Panik yok; gerçek sarsıntıda bedenin, daha önce yaptığı şeyi sakince hatırlar.