# Yıllık aile afet tatbikatı senaryoları

> Planı kâğıtta bırakma; yılda bir-iki kez gerçekçi tatbikat yap. Deprem, yangın ve sel/tahliye senaryolarını kısa, sakin ve eğlenceli provalarla çalış. Tatbikat eksikleri ortaya çıkarır; düzelt ve tekrarla.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/aile-toplum/yillik-aile-afet-tatbikati/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- Plan ancak **prova edilirse** işe yarar; yılda **1-2 tatbikat** yap.
- Üç temel senaryo: **deprem** (çök-kapan-tutun + sonrası), **yangın** (eğil-çık + buluşma), **tahliye/sel** (hızlı çık + ortak kişi).
- **Kısa, sakin, gerçekçi** tut; çocuklarla **oyunlaştır**, korkutma.
- Tatbikat **eksikleri** gösterir (tıkalı çıkış, eski numara, ulaşılamayan çanta) — bunları düzelt.
- Sonunda **kısa değerlendirme**: ne iyi gitti, ne düzelmeli?

## Neden tatbikat?

Bir plan, krizde ancak refleks hâline geldiyse işe yarar. Tatbikat; herkesin rolünü hatırlamasını, çıkış yollarının gerçekten açık olduğunu, numaraların güncel olduğunu ve çantaya ulaşılabildiğini **kanıtlar**. En değerli yanı, **eksikleri sakin bir günde** ortaya çıkarmasıdır.

## Senaryolar

1. **Deprem tatbikatı:**
   - "Deprem!" komutuyla herkes [çök-kapan-tutun](/afet-acil-durum/deprem-aninda-ne-yapmalisin/) (mekâna göre [ofis/okul/yatak/araç](/afet-acil-durum/cok-kapan-tutun-yatak-odasinda/) varyantları).
   - Sarsıntı "bitince" ayakkabı giy, [çantayı](/ev-arac/evde-72-saat-acil-durum-kiti/) al, vana/güvenlik kontrolü, buluşma noktasına git.
   - Çocuklarla [oyuna çevir](/aile-toplum/cocukla-deprem-tatbikati-oyun/).
2. **Yangın tatbikatı:**
   - Alarm/komutla **eğil ve çık**, asansör yok, kapı ısısını yokla, [iki çıkış yolundan](/afet-acil-durum/yangin-kacis-plani/) biri.
   - Dış **buluşma noktasında** toplan, herkes çıktı mı say, 112 provası.
3. **Tahliye/sel tatbikatı:**
   - "5 dakikada çık" provası: çanta, belge, ilaç, evcil hayvan kim alır?
   - [Ortak kişiyi](/altyapi/aile-iletisim-karti/) arama ve "iyiyim" mesajı; [yüksek yere/güvenli rotaya](/afet-acil-durum/sel-su-baskininda-ne-yaparsin/) gitme.

## Nasıl yürütülür

1. **Tarih belirle:** Yılda 1-2; örn. mevsim geçişi/okul dönemi başı gibi hatırlanır bir güne bağla.
2. **Kısa ve sakin:** 10-15 dakika yeterli; panik değil, akıcılık hedefi.
3. **Rolleri çalış:** Kim kimi alır, kim çantayı taşır, kim vanayı kapatır ([aile planı](/aile-toplum/aile-acil-durum-plani/)).
4. **Gerçekçilik kat:** Bir çıkışı "kapalı" varsay, telefonu "çekmiyor" say — alternatifi dene.
5. **Değerlendir:** Ne aksadı? Tıkalı çıkış, eski numara, ulaşılamayan çanta, bilinmeyen vana → **düzelt.**

> **İpucu —** Tatbikatı çıkışa kadar saniyeyle ölç ve süreyi bir yere yaz. Bir sonraki tatbikatta aynı süreyi tekrar tut; sürenin yıldan yıla düşmesi, planın gerçekten refleks hâline geldiğini gösteren en somut işarettir.

## Sık hatalar

- Planı yapıp **hiç prova etmemek.**
- Tatbikatı **korkutucu** hâle getirmek (özellikle çocuklarda).
- Eksikleri görüp **düzeltmemek.**
- Numara/rota güncellemesini **atlamak.**

> **İpucu —** Tatbikatı her zaman herkesin evde ve uyanık olduğu ideal anda yapma. Yılda bir kez bilerek farklı bir senaryo seç: gece yarısı, kişilerden biri yokken ya da elektrik kesikken. Gerçek afet de programı sana danışmaz; eksikler çoğu zaman bu zor anlarda ortaya çıkar.

## Kime göre uyarla

- **Küçük çocuklu:** Oyun ve övgü; kısa tut.
- **Yaşlı/engelli birey:** [Erişilebilir tahliye](/aile-toplum/tekerlekli-sandalye-ev-ve-tahliye/) ve destek kişiyle prova.
- **Apartman/site:** Ortak tatbikatla birleştir ([site ortak hazırlık](/afet-acil-durum/site-toplu-yasam-ortak-hazirlik/)).

> **İpucu —** Tatbikat günü buluşma noktasının fotoğrafını çek ve aile grubuna gönder. Krizde panikleyen biri "neresiydi" diye düşünürken, telefonundaki görsel sözcükten daha hızlı tanıtır; ayrıca o noktanın hâlâ uygun olup olmadığını yılda bir gözden geçirmiş olursun.

## Sonraki adım

Kit/stok tarafını da tazele: [6 ayda bir çanta ve stok bakımı](/afet-acil-durum/alti-ayda-bir-canta-stok-bakimi/); plan çerçevesi [aile acil durum planı](/aile-toplum/aile-acil-durum-plani/).

## Sık sorulanlar

### Aile afet tatbikatı ne sıklıkta yapılmalı?

Yılda 1-2 kez yeterli; mevsim geçişi ya da okul dönemi başı gibi hatırlanır bir güne bağla. 10-15 dakika yeterlidir — hedef panik değil, akıcılık.

### Tatbikatta hangi senaryolar denenir?

Üç temel senaryo: deprem (çök-kapan-tutun, sonra ayakkabı, çanta, vana kontrolü ve buluşma noktası), yangın (eğil ve çık, asansör yok, kapı ısısını yokla, dış buluşma noktasında say) ve tahliye/sel ("5 dakikada çık" provası, ortak kişiye "iyiyim" mesajı, güvenli rotadan yüksek yere gitme).

### Tatbikat sonunda ne yapılır?

Kısa bir değerlendirme: ne iyi gitti, ne aksadı? Tıkalı çıkış, eski numara, ulaşılamayan çanta ya da bilinmeyen vana gibi eksikleri düzelt. Çıkışa kadar geçen süreyi ölç ve yaz; sürenin yıldan yıla düşmesi planın refleks hâline geldiğini gösteren en somut işarettir.

### Tatbikatı hep aynı koşulda yapmak yeterli mi?

Yeterli değil. Yılda bir kez bilerek zor bir senaryo seç: gece yarısı, biri evde yokken ya da elektrik kesikken. Bir çıkışı "kapalı", telefonu "çekmiyor" varsayıp alternatifi dene; eksikler çoğu zaman tam bu anlarda ortaya çıkar.

## Kaynaklar

- [AFAD — Bilgilen, Planla, Hazırlan (PDF)](https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/3371/xfiles/bilgilenplanlahazirlan.pdf)
- [Ready.gov — Practice Your Plan](https://www.ready.gov/plan)
- [Türk Kızılay — Afet Yönetimi](https://www.kizilay.org.tr/neler-yapiyoruz/afet-yonetimi)