# Tekerlekli sandalye kullanıcısı için ev ve tahliye

> Tekerlekli sandalye ya da hareket kısıtı olan birey için ev düzeni ve tahliye: eşiksiz rota, asansörsüz kat planı, transfer ve taşıma teknikleri, en az iki destek kişi. Asansör kesilir; alternatifi önceden kur.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/aile-toplum/tekerlekli-sandalye-ev-ve-tahliye/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- **Asansöre güvenme:** Afette elektrik kesilir; tahliyeyi asansörsüz planla.
- **Eşiksiz, geniş bir rota** belirle ve önceden dene.
- **En az iki destek kişi** plana dahil olsun (biri ulaşamayabilir).
- **Transfer/taşıma tekniğini** önceden konuş; gerekiyorsa tahliye sandalyesi.
- Bu, [genel engelli tahliye planının](/aile-toplum/engelli-birey-tahliye-plani/) hareket-odaklı derinliğidir.

## Neden ayrı planlama?

Tekerlekli sandalye kullanan ya da hareket kısıtı olan (yürüteç, yatağa bağımlı) biri için en büyük risk, **tahliye yolunun erişilebilir olmaması**: çalışmayan asansör, dar/eşikli geçiş, merdiven. Bunları kriz anında çözmeye çalışmak geç kalır; rotayı ve yöntemi **önceden** kurmak gerekir.

## Ev düzeni

- **Erişilebilir çıkış rotası:** En çok vakit geçirdiğin oda çıkışa/zemine yakın olsun; mümkünse alt kat.
- **Eşik ve geçiş:** Eşikleri rampala, geçişleri sandalyenin sığacağı genişlikte tut, koridoru boş bırak.
- **Kritik eşya yakında:** İlaç, [iletişim kartı](/altyapi/aile-iletisim-karti/), fener, telefon ve şarjı yatağa/sandalyeye ulaşılabilir.
- **Yedek hareket:** Sandalye bozulursa diye alternatif (manuel sandalye, transfer tahtası) düşün.

> **İpucu —** Yatağının baş ucunda, içinde sert tabanlı eldiven, düdük ve fenerin durduğu bir torba tut. Enkaz altında ya da yardım beklerken sesin kısılır; bir düdüğü saatlerce çalabilirsin, bağırmaya kıyasla çok daha az enerji harcar ve daha uzaktan duyulur.

## Tahliye planı

1. **Asansörsüz senaryo kur.** Elektrik kesilince asansör durur; merdivenden güvenli iniş için destek kişi ve gerekiyorsa **tahliye sandalyesi** planla.
2. **Transfer/taşımayı öğren.** Destek kişiler güvenli kaldırma/taşımayı önceden çalışsın; yanlış teknik hem bireyi hem taşıyanı yaralar.
3. **İki destek kişi belirle.** Biri evde/ulaşılabilir olmayabilir; yedek şart. [Komşuluk ağına](/aile-toplum/komsuluk-dayanisma-agi-kur/) bağla.
4. **Rotayı dene.** Çıkış yolunu gerçek koşulda (gece, kalabalık) prova et; darboğazları gör.
5. **Bilgilendir.** Apartman/site yönetimi ve itfaiyenin, binada hareket kısıtlı biri olduğunu bilmesini sağla.

> **İpucu —** Tahliye sandalyen yoksa hemen alamıyorsan, ara çözüm olarak sağlam bir ofis sandalyesini değil, kolçaklı ve sırtı yüksek bir mutfak/yemek sandalyesini düşün; iki destek kişi onu merdivenden taşıyabilir. Ama bu yöntemi gerçek prova etmeden plan sayma, sandalyenin merdiven dönüşünden geçtiğini önceden gör.

## Deprem anı

Sarsıntı anında inmek her zaman güvenli değildir; [tekerlekli sandalyede çök-kapan-tutun](/afet-acil-durum/cok-kapan-tutun-tekerlekli-sandalye/) (frenle, öne eğil, baş-enseni koru) tahliyeden önce gelir.

## Sık hatalar

- Tahliyeyi **asansöre** bağlamak.
- **Tek** destek kişiye güvenmek.
- Transfer tekniğini **prova etmemek.**
- Yönetim/itfaiyeyi **bilgilendirmemek.**

## Kime göre uyarla

- **Yatağa bağımlı birey:** Taşıma daha çok kişi ve ekipman ister; sağlık ekibiyle planla.
- **Elektrikli sandalye:** Ağırdır; şarj + manuel yedek ve taşıma planı kritik.

> **İpucu —** Elektrikli sandalyeyi her gece, kullanımdan sonra şarja takmayı alışkanlık yap; yarı dolu bırakma. Geniş bir elektrik kesintisi günlerce sürebilir ve sandalyeyi şarj edecek elektrik olmayabilir; sabah tam dolu başlamak, manuel yedeğe geçmeden önce sana saatlerce bağımsız hareket kazandırır.

## Sonraki adım

Genel çerçeve: [engelli birey için kişiye özel tahliye planı](/aile-toplum/engelli-birey-tahliye-plani/). Enerji bağımlı cihaz varsa [tıbbi cihaz için kesintisiz güç](/altyapi/tibbi-cihaz-kesintisiz-guc/).

## Sık sorulanlar

### Tekerlekli sandalye kullanan biri asansörsüz nasıl tahliye edilir?

Elektrik kesilince asansör durur, bu yüzden planı baştan asansörsüz kur. Merdivenden güvenli iniş için destek kişi ve gerekiyorsa tahliye sandalyesi planla; destek kişiler güvenli kaldırma ve taşımayı önceden çalışsın, yanlış teknik hem bireyi hem taşıyanı yaralar.

### Evde tahliye için hangi düzenlemeler yapılır?

En çok vakit geçirilen oda çıkışa ve zemine yakın olsun; eşikleri rampala, geçişleri sandalyenin sığacağı genişlikte tut, koridoru boş bırak. İlaç, iletişim kartı, fener, telefon ve şarjı yataktan ya da sandalyeden ulaşılabilir yerde bulundur; sandalye bozulursa diye manuel sandalye veya transfer tahtası gibi bir alternatif düşün.

### Deprem anında tekerlekli sandalyede ne yapmalı?

Sarsıntı anında inmek her zaman güvenli değildir: frenle, öne eğil, baş ve enseni koru. Çök-kapan-tutun tahliyeden önce gelir; tahliye sarsıntı bittikten sonra başlar.

### Elektrikli sandalye afete nasıl hazırlanır?

Her gece, kullanımdan sonra şarja tak; yarı dolu bırakma. Geniş bir elektrik kesintisi günlerce sürebilir ve sandalyeyi şarj edecek elektrik olmayabilir; sabah tam dolu başlamak, manuel yedeğe geçmeden önce saatlerce bağımsız hareket kazandırır.

## Kaynaklar

- [AFAD — Engelliler İçin İlk 72 Saat (PDF)](https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/3471/xfiles/ilk72saatengelliler.pdf)
- [Ready.gov — People with Disabilities (FEMA)](https://www.ready.gov/people-disabilities)
- [Türk Kızılay — Sosyal Hizmetler](https://www.kizilay.org.tr/neler-yapiyoruz/sosyal-hizmetler)