# Komşu tanışma ve kırılgan birey haritası

> Afet öncesi en güçlü araç komşuluktur: kimin yalnız yaşlı, engelli, bebekli ya da kronik hastası olduğunu önceden bilmek. Kim kimi kontrol edecek sorusunu krizden önce yanıtla.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/aile-toplum/komsu-tanisma-kirilgan-birey-haritasi/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- Afetin ilk saatinde **ilk yardım eden komşundur** — resmi ekipler değil.
- Komşularını **tanı**; en azından yan/alt/üst daireyi.
- **Kırılgan bireyleri** önceden belirle: yalnız yaşlı, engelli, bebekli, kronik hasta.
- "Kim kimi kontrol eder" sorusunu **krizden önce** yanıtla.
- Bunu mahremiyete saygıyla, **gönüllülükle** yap.

## Neden komşuluk?

Büyük afetlerde resmi ekipler her kapıya aynı anda yetişemez. İlk arama-kurtarma, ilk yardım ve ilk dayanışma çoğu zaman **aynı binada/sokakta** olanlar arasında gerçekleşir. Komşunu tanımak, bu doğal güvenlik ağını güçlendirir.

## Adımlar

1. **Tanış.** En azından bitişik daireler ve aynı kat. Bir selam, bir numara değişimi başlangıçtır.
2. **Kırılgan birey haritası çıkar.** Kim desteğe ihtiyaç duyabilir: tek başına yaşayan yaşlı, hareket kısıtlı, görme/işitme engelli, bebekli aile, kronik hasta. **İzinleriyle** ve mahremiyete saygıyla.
3. **Eşle.** Her kırılgan birey için "afette önce ona ben bakarım" diyen bir-iki komşu belirle.
4. **İletişimi kur.** Numaraları paylaş; bir [telefon ağacı](/aile-toplum/mahalle-telefon-agaci/) oluştur.
5. **Kaynakları paylaş.** Kimde ne var (jeneratör, ilk yardım bilgisi, araç)? Bkz. [beceri ve kaynak haritası](/aile-toplum/beceri-kaynak-paylasim-haritasi/).

> **İpucu —** Tanışmayı sıfırdan kapı çalarak başlatmak zorunda değilsin; binanın yıllık aidat toplantısı, bayram ziyareti ya da ortak bir tadilat konuşması zaten herkesi bir araya getirir. Bu hazır anlardan birinde "afette birbirimizi nasıl ararız" sorusunu açmak, ayrı bir toplantı kurmaktan çok daha kolay ve doğal olur.

## Sık hatalar

- Komşuyu **hiç tanımamak** ("herkes kendi başının çaresine bakar" yanılgısı).
- Kırılgan bireyleri **rızası olmadan** listelemek/ifşa etmek.
- Planı tek kişiye bağlamak; o evde değilse **yedek** olmamak.
- Tanışmayı kriz anına **ertelemek.**

> **İpucu —** Kırılgan birey haritasını kâğıda yazıp bir çekmecede unutma; en kritik bilgi olan "kimin hangi katta, hangi dairede yardıma muhtaç biri var" listesini, o kişiye bakacak iki komşunun da telefonunda taşıması gerekir. Tek bir defterdeki liste, o defteri tutan kişi evde değilse hiçbir işe yaramaz.

## Kime göre uyarla

- **Apartman:** Kat temsilcisi ve ortak bir mesajlaşma grubu işe yarar.
- **Müstakil/mahalle:** Sokak bazlı tanışma ve muhtarla bağ kurmak güçlüdür.

> **İpucu —** Yalnız yaşayan yaşlı bir komşun varsa, onunla afet günü için sessiz bir işaret kararlaştır: sabahları perdeyi açması ya da pencereye renkli bir kart koyması gibi. İşaret görünmüyorsa kapısını çalman gerektiğini bilirsin; bu, her gün rahatsız etmeden "iyi mi" diye kontrol etmenin en az yük getiren yoludur.

## Sonraki adım

[Komşuluk ve dayanışma ağı kur](/aile-toplum/komsuluk-dayanisma-agi-kur/) ile çerçeveyi; [mahalle/apartman telefon ağacı](/aile-toplum/mahalle-telefon-agaci/) ile hızlı haberleşmeyi kur.

## Sık sorulanlar

### Kırılgan birey haritası kimleri kapsar?

Tek başına yaşayan yaşlıları, hareket kısıtı olanları, görme veya işitme engellileri, bebekli aileleri ve kronik hastaları. Liste yalnız ilgili kişilerin izniyle ve mahremiyete saygıyla çıkarılır; rıza olmadan kimseyi listeleme ya da ifşa etme.

### Komşularla afet konusunu nasıl açarım?

Sıfırdan kapı çalmak zorunda değilsin. Binanın yıllık aidat toplantısı, bayram ziyareti ya da ortak bir tadilat konuşması zaten herkesi bir araya getirir; bu hazır anlardan birinde "afette birbirimizi nasıl ararız" sorusunu açmak ayrı bir toplantı kurmaktan çok daha kolaydır.

### Liste nerede tutulmalı?

Tek bir defterde değil. "Kimin hangi katta, hangi dairede yardıma ihtiyacı var" bilgisini, o kişiyle eşleşen iki komşunun da telefonunda taşıması gerekir; defteri tutan kişi evde değilse tek kopyalı liste hiçbir işe yaramaz.

### Yalnız yaşayan yaşlı komşuyu her gün rahatsız etmeden nasıl kontrol ederim?

Onunla sessiz bir işaret kararlaştır: sabahları perdeyi açması ya da pencereye renkli bir kart koyması gibi. İşaret görünmüyorsa kapısını çalman gerektiğini bilirsin.

## Kaynaklar

- [AFAD — Afete Hazır Türkiye Projesi](https://www.afad.gov.tr/afete-hazir-turkiye-projesi)
- [Türk Kızılay — Sosyal Hizmetler](https://www.kizilay.org.tr/neler-yapiyoruz/sosyal-hizmetler)
- [Ready.gov — Get Involved (FEMA)](https://www.ready.gov/get-involved)