# Engelli birey için kişiye özel tahliye planı

> Engelli bir aile bireyi için kişiye özel tahliye planı: ihtiyaçları yaz, ekipmanı (sandalye, baston, cihaz) yedekle, en az iki destek kişi belirle ve rotayı erişilebilir kur.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/aile-toplum/engelli-birey-tahliye-plani/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- Plan **kişiye özeldir:** İhtiyacı olan kişiyle birlikte yap, onun adına değil.
- **İhtiyaçları yaz:** Neye, kime, hangi ekipmana bağımlı?
- **Ekipmanı yedekle:** İşitme cihazı pili, gözlük, ilaç, şarj kablosu, taşıma aracı.
- **En az iki destek kişi** belirle (biri ulaşamayabilir).
- Tahliye **rotasını** eşik/asansör/merdiven açısından önceden dene.

## Neden kişiye özel?

"Engelli birey" tek bir profil değil. Tekerlekli sandalye kullananın, görme engellinin, işitme engellinin ve bilişsel farklılığı olanın ihtiyacı tamamen farklı. Genel bir afet planı bu kişiyi kapsamaz; planı **kişinin günlük gerçeğiyle** kurman gerekir.

> **İpucu —** Apartman yönetimine ve binandaki itfaiye irtibatına, dairende destek gerektiren bir birey olduğunu önceden bildir. İtfaiye, kurtarmada hangi katta kimin yardıma ihtiyacı olduğunu bilirse o daireye öncelik verir; bunu krizde değil, bugün yazılı olarak ilet.

## Adımlar

1. **Birlikte konuş.** Kişinin kendi değerlendirmesi esastır: neyi yapabilir, nerede desteğe ihtiyacı var?
2. **İhtiyaç envanteri çıkar.** Hareket, iletişim, ilaç, cihaz (solunum, işitme), enerji bağımlılığı. Enerji gerekiyorsa [tıbbi cihaz için kesintisiz güç](/altyapi/tibbi-cihaz-kesintisiz-guc/) planla.
3. **Ekipmanı yedekle ve erişilir tut.** Yedek pil, kablo, şarj; taşıma aracı (transfer sandalyesi vb.) yatağa/çıkışa yakın.
4. **Destek ağı kur.** En az iki kişi planı bilsin; biri ulaşamazsa diğeri devreye girsin. [Komşuluk ağına](/aile-toplum/komsuluk-dayanisma-agi-kur/) bağla.
5. **Rotayı dene.** Eşik, asansör (kesilebilir), dar geçiş, merdiven var mı? Alternatif çıkışı belirle.
6. **İletişimi uyarlamayı** unutma: işitme engelliye görsel/yazılı, görme engelliye sesli/dokunsal bilgilendirme.

> **İpucu —** Düzenli kullanılan ilaçlardan en az 7 günlük bir yedeği, kutusu ve dozajı yazılı olarak çantada hazır tut. Afette eczaneler kapanır ve reçete sistemi çalışmaz; ismini ve dozunu bilen bir liste, başka bir sağlıkçının doğru ilacı bulmasını da hızlandırır.

## Sık hatalar

- Planı kişi adına, **ona sormadan** yapmak.
- Tek bir destek kişiye bel bağlamak.
- Tahliyeyi **asansöre** bağlamak.
- Cihaz **pilini/şarjını** yedeklememek.

## Kime göre uyarla

- **Tekerlekli sandalye:** Eşiksiz rota, transfer tekniği, asansörsüz kat planı.
- **Görme engeli:** Rota ezberi, baston, refakat eli.
- **İşitme engeli:** Görsel/titreşimli alarm, yazılı talimat.
- **Bilişsel/otizm:** Tanıdık rutin, aşırı uyaranı azaltma, sakinleştirici eşya.

> **İpucu —** İki destek kişiyi seçerken en az birinin bireyle aynı binada ya da yürüme mesafesinde oturmasına dikkat et. Afette yollar ve telefon hatları tıkanır; arabayla 20 dakika uzaktaki bir akraba ilk saatlerde ulaşamaz, oysa transfer ya da taşıma asıl o ilk saatlerde gerekir.

## Sonraki adım

[Yaşlı bireyle acil durum planı](/aile-toplum/yasli-bireyle-acil-durum-plani/) ile ortak ihtiyaçları gözden geçir; [aile acil durum planında](/aile-toplum/aile-acil-durum-plani/) bu kişinin rolünü ve destek kişilerini netleştir.

## Sık sorulanlar

### Engelli birey için tahliye planı nasıl yapılır?

Plan kişiyle birlikte yapılır, onun adına değil. Hareket, iletişim, ilaç, cihaz ve enerji bağımlılığını kapsayan bir ihtiyaç envanteri çıkar; ekipmanı yedekle ve erişilir tut; en az iki destek kişi belirle; rotayı eşik, dar geçiş ve merdiven açısından önceden dene.

### Neden en az iki destek kişi gerekir?

Biri afette ulaşamayabilir. En az birinin aynı binada ya da yürüme mesafesinde oturması iyi olur; yollar ve hatlar tıkandığında arabayla 20 dakika uzaktaki bir yakın ilk saatlerde gelemez, oysa taşıma ve transfer asıl o saatlerde gerekir.

### Tahliyede asansör kullanılabilir mi?

Planı asansöre bağlama; afette elektrik kesilir ve asansör durur. Ana ve alternatif çıkışı belirle, rotayı gerçek koşulda dene ve gerekiyorsa merdiven için taşıma yöntemini önceden konuş.

### Afet çantasında ilaç nasıl bulundurulur?

Düzenli kullanılan ilaçlardan en az 7 günlük bir yedeği, kutusu ve dozajı yazılı olarak hazır tut. Afette eczaneler kapanır ve reçete sistemi çalışmaz; ilacın adını ve dozunu gösteren bir liste, başka bir sağlıkçının doğru ilacı bulmasını da hızlandırır.

## Kaynaklar

- [AFAD — Engelliler İçin İlk 72 Saat (PDF)](https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/3471/xfiles/ilk72saatengelliler.pdf)
- [Ready.gov — People with Disabilities (FEMA)](https://www.ready.gov/people-disabilities)
- [Türk Kızılay — Sosyal Hizmetler](https://www.kizilay.org.tr/neler-yapiyoruz/sosyal-hizmetler)