# Endüstriyel kaza ve kimyasal sızıntı yakınında

> Yakında kimyasal sızıntı/endüstriyel kaza olursa: resmi talimatı dinle. Genelde "içeride kal-mühürle" (shelter-in-place); tahliye deniyorsa rüzgâr üstüne, dik yönde uzaklaş. Havalandırma/klimayı kapat, pencereleri mühürle.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/afet-acil-durum/kimyasal-sizinti-yakininda/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- **Resmi talimatı dinle** (AFAD/valilik/itfaiye): ya **içeride kal-mühürle** ya **tahliye.**
- Talimat yoksa ve duman/koku yakınsa, çoğu durumda **içeride kalmak** daha güvenlidir.
- **İçeride kal:** Kapı-pencereyi kapat, **havalandırma/klima/davlumbazı durdur**, kapı altlarını ıslak bezle **mühürle**, üst kata çık (bazı gazlar ağırdır, alçakta birikir).
- **Tahliye gerekiyorsa:** **Rüzgârı arkana al**, buluta **dik yönde** ve yüksek yere uzaklaş.
- Cilt/göz teması olduysa **bol suyla yıka**; nefes sıkıntısında 112.

## Neden farklı?

Kimyasal sızıntıda tehlike görünmez ve hızla yayılabilir. Çoğu afetin tersine, burada **kaçmak her zaman doğru değildir**: dışarı çıkmak seni buluta sokabilir. Doğru karar **resmi talimata** ve rüzgâra bağlıdır.

## İçeride kal–mühürle (shelter-in-place)

Genelde "evde kalın" denirse ya da dışarısı tehlikeliyse:

1. **İçeri gir, herkesi al** (evcil hayvan dahil).
2. **Kapı ve pencereleri kapat**, kilitle.
3. **Hava akışını durdur:** Klima, havalandırma, fan, davlumbaz, kombi hava girişini kapat.
4. **Mühürle:** Kapı altları ve belirgin aralıkları **ıslak bez/bant** ile kapat; tek bir iç odada toplan.
5. **Bilgi al:** [Pilli radyo](/altyapi/pilli-kurmali-radyo/) ve resmi kanallarla "temiz" denene kadar bekle.
6. **Gaz ağır olabilir:** Bazı kimyasallar alçakta birikir; mümkünse **üst kata** çık.

> **İpucu —** Mühürleneceğin iç odayı şimdiden seç: penceresi ve dış kapısı en az olan, mümkünse banyo gibi musluğu bulunan küçük bir oda en iyisidir. Az açıklık demek, kapatılacak daha az kaçak demektir; kriz anında hangi odaya koşacağını düşünmek zaman kaybettirir.

## Tahliye deniyorsa

- **Talimatı uygula**; verilen rota ve yönde hareket et.
- **Rüzgârı arkana al**, kimyasal bulutuna **dik (yana)** ve **yüksek** yöne uzaklaş.
- Mümkünse ağzını-burnunu nemli bezle ört; dumana/buğuya girme.
- Araçtaysan **camları kapat, havalandırmayı iç dolaşıma al.**

> **İpucu —** Rüzgârın hangi yönden estiğini saniyeler içinde anlamak için bir tutam toz, kuru ot ya da tükürdüğün bir damlanın savruluş yönüne bak; bunlar rüzgârın gittiği yönü gösterir, sen ters tarafa yönelirsin. Yön karışırsa basit kural şu: bulutun ve kokunun geldiği yönden uzaklaş.

## Temas olduysa

- **Cilt/göz:** Bulaşan giysiyi çıkar, bölgeyi **bol akan suyla** uzun süre yıka.
- **Soluma:** Temiz havaya çık; nefes sıkıntısı/öksürük/yanma → **112** ve [zehirlenme/kimyasal ilk yardım](/saglik/zehirlenme-ve-kimyasal/).
- Madde biliniyorsa **UZEM 114**'e danış.

## Sık hatalar

- Talimatı beklemeden **panikle dışarı** çıkıp buluta girmek.
- Havalandırma/klimayı **açık** bırakmak.
- Rüzgâr **altına** doğru kaçmak.
- Temas eden giysiyle kalmak / yıkamayı atlamak.

## Kime göre uyarla

- **Sanayi/OSB yakını:** Bölgenin riskini ve uyarı sistemini (siren) önceden öğren; mühürleme malzemesini hazır tut.
- **Solunum hastası:** [Kronik hastalıkta acil plan](/saglik/kronik-hastalik-acil-plan/); maruziyette erken 112.

> **İpucu —** Mühürleme malzemelerini dağınık aramak yerine tek bir poşette hazır tut: birkaç metre geniş bant, makas, kapı altlarına sığacak bir-iki eski havlu ve içine su dolduracağın bir şişe. Bu küçük seti seçtiğin iç odanın yakınında saklarsan, talimat geldiğinde mühürleme birkaç dakikada biter.

## Sonraki adım

İlk yardım için [zehirlenme ve kimyasal temasında ilk yardım](/saglik/zehirlenme-ve-kimyasal/); bilgi/uyarı için [söylenti ve panikle başa çıkma](/aile-toplum/soylenti-ve-panikle-basa-cikma/).

## Sık sorulanlar

### Kimyasal sızıntıda dışarı mı çıkmalıyım, içeride mi kalmalıyım?

Resmi talimatı dinle: AFAD, valilik ya da itfaiye ya "içeride kal-mühürle" ya "tahliye" der. Talimat yoksa ve duman veya koku yakınsa çoğu durumda içeride kalmak daha güvenlidir; dışarı çıkmak seni buluta sokabilir.

### Evi mühürlemek ne demek, nasıl yapılır?

Kapı ve pencereleri kapatıp kilitlemek; klima, havalandırma, fan, davlumbaz ve kombi hava girişini durdurmak; kapı altları ile belirgin aralıkları ıslak bez veya bantla kapatmak ve tek bir iç odada toplanmaktır. Mühürlenecek odayı önceden seç: penceresi ve dış kapısı en az olan, mümkünse musluğu bulunan küçük bir oda en iyisidir.

### Tahliye edilmem söylenirse hangi yöne gitmeliyim?

Rüzgârı arkana al; kimyasal bulutuna dik (yana) ve yüksek yöne uzaklaş. Rüzgârın yönünü bir tutam tozun ya da kuru otun savruluşundan anlarsın. Yön karışırsa basit kural şu: bulutun ve kokunun geldiği yönden uzaklaş.

### Kimyasal cildime ya da gözüme temas ederse ne yapmalıyım?

Bulaşan giysiyi çıkar ve bölgeyi bol akan suyla uzun süre yıka. Nefes darlığı, öksürük ya da yanma varsa 112'yi ara; madde biliniyorsa UZEM 114'e danış.

## Kaynaklar

- [AFAD — Kimyasal Tehditler](https://www.afad.gov.tr/kbrn/kimyasal-tehditler16)
- [Sağlık Bakanlığı — Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM, 114)](https://www.saglik.gov.tr/TR-11015/ulusal-zehir-danisma-merkezi-uzem.html)
- [Ready.gov — Hazardous Materials Incidents (FEMA)](https://www.ready.gov/hazmat)