# Enkaz altında kalırsan ne yaparsın?

> Enkaz altında hayatta kalma: sakin kal, enerjini koru, bağırmak yerine sert yüzeye vur ya da düdük çal, tozdan korun, hareketsiz kal.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/afet-acil-durum/enkaz-altinda-kalirsan/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- **Sakin ol, enerjini koru.** Panik ve bağırmak en hızlı tükettiğin şeydir.
- **Bağırmak yerine** sert bir yüzeye (boru, beton) ritmik **vur** ya da **düdük** çal.
- **Tozdan korun:** ağzını ve burnunu bez ya da giysiyle ört.
- **Hareketsiz kal**; üstündeki gevşek molozu kımıldatma (yeni çökme riski).
- Telefonun erişilebilirse kısa mesaj/konum gönder, sonra pili koru.

## Neden bağırmak son çare?

Bağırmak hem enerjini tüketir hem de toz yutturup nefesini zorlaştırır. Sert bir nesneye **ritmik vurmak** ya da **düdük** çok daha az enerjiyle çok daha uzağa ulaşır; arama-kurtarma ekipleri tam olarak bu sesleri dinler.

## Ne yaparsın

1. Durakla, **nefesini yavaşlat**, sakinleş.
2. Ağzını ve burnunu bir bezle ört; **tozu solumaktan kaçın.**
3. **Hareket etme**; çevrendeki gevşek beton/eşyayı zorlama.
4. Belirli aralıklarla (birkaç dakikada bir) sert bir yüzeye **3 kez vur** ya da **düdük** çal — uluslararası "yardım" sinyali.
5. Telefonun çekiyorsa kısa bir mesaj veya konum gönder; sonra **ekranı kapatıp pili koru.**
6. Bağırmayı yalnızca yakında birinin olduğunu **duyduğunda** kullan.

> **İpucu —** Vurma sinyalini ekiplerin dinleme molalarına denk getir; arama-kurtarmada belirli aralıklarla tüm gürültü durdurulup sessizce dinlenir. Sürekli değil, birkaç dakikada bir kısa seri hâlinde vurmak hem enerjini korur hem o sessiz anlardan birine denk gelme şansını artırır.

## Yapma

- Sürekli bağırma (toz ve bitkinlik).
- **Çakmak/kibrit yakma** — gaz kaçağı varsa patlama riski.
- Üstündeki ağır molozu itmeye/çekmeye çalışma.

> **İpucu —** Telefonun çekmiyorsa bile titreşimli alarmı işine yarar. Birkaç dakikada bir çalacak şekilde kurarsan, sen uyuyakalsan ya da bilincin bulanıklaşsa bile cihaz senin yerine düzenli bir ses çıkarmaya devam eder.

## Önceden hazırlık

- **Düdüğü** yatak başında ve [acil çantanda](/ev-arac/evde-72-saat-acil-durum-kiti/) bulundur; enkaz sinyali için en değerli küçük araçtır.
- Telefonunu dolu tut; yatağın yanında el feneri olsun.

> **İpucu —** Düdüğü yatak başına asarken kordonunu kısa tut ve yatağın bir ayağına ya da başucu rafına bağla. Sarsıntıda eşyalar yer değiştirir; sabit bir yere bağlı düdüğü karanlıkta el yordamıyla bulman, savrulmuş bir düdüğü aramaktan çok daha kolay olur.

## Sık sorulanlar

### Enkaz altında bağırmalı mıyım?

Bağırmayı son çare olarak sakla: hem enerjini tüketir hem toz yutturup nefesini zorlaştırır. Bunun yerine sert bir yüzeye (boru, beton) ritmik vur ya da düdük çal — arama-kurtarma ekipleri tam olarak bu sesleri dinler. Bağırmayı yalnızca yakında birinin olduğunu duyduğunda kullan.

### Ne sıklıkta sinyal vermeliyim?

Sürekli değil, birkaç dakikada bir kısa seri hâlinde: sert bir yüzeye üç kez vur ya da düdük çal. Arama-kurtarmada belirli aralıklarla tüm gürültü durdurulup sessizce dinlenir; aralıklı sinyal hem enerjini korur hem o sessiz anlardan birine denk gelme şansını artırır.

### Enkaz altında çakmak ya da kibrit yakabilir miyim?

Hayır. Gaz kaçağı varsa patlama riski taşır. Işığa ihtiyacın olursa telefon ekranını kısa süreli kullan ve pili koru.

### Üstümdeki molozu itmeye çalışmalı mıyım?

Hayır. Üstündeki gevşek molozu kımıldatmak yeni bir çökmeye yol açabilir. Hareketsiz kal ve ağzını burnunu bez ya da giysiyle örterek tozdan korun.

## Sonraki adım

Genel akış: [deprem anında ne yapmalısın](/afet-acil-durum/deprem-aninda-ne-yapmalisin/). Yakınını bulma planı: [aile acil durum planı](/aile-toplum/aile-acil-durum-plani/).

## Kaynaklar

- [AFAD (AFADEM) — Deprem](https://www.afad.gov.tr/afadem/deprem)
- [Türk Kızılay — Afet Yönetimi](https://www.kizilay.org.tr/neler-yapiyoruz/afet-yonetimi)
- [Ready.gov — Earthquakes (FEMA)](https://www.ready.gov/earthquakes)