# Çök, kapan, tutun: tekerlekli sandalyede deprem

> Tekerlekli sandalyedeysen depremde: frenle, öne eğil, baş ve enseni kollarınla ya da bir yastıkla koru, sarsıntı bitene kadar bekle.
>
> Kaynak: https://sakinkal.com/afet-acil-durum/cok-kapan-tutun-tekerlekli-sandalye/
> Yayın: 2026-05-30
> Yazar: https://sakinkal.com/hakkinda/ · Editoryal politika: https://sakinkal.com/editoryal-politika/

## ⏱️ 30 saniyede

- **Frenle (kilitle):** Sandalyenin savrulmasını önle.
- **Öne eğil**, başını ve enseni kollarınla ya da elindeki bir yastık/çantayla koru.
- Mümkünse pencereden, devrilebilecek raf ve eşyadan uzak bir noktaya geç.
- Sarsıntı bitene kadar bu pozisyonda **bekle**; aceleyle hareket etme.

## Neden ayrı bir plan gerekir?

Standart "yere çök" herkes için uygulanabilir değildir. Tekerlekli sandalye kullanıyorsan amaç aynıdır — **başını ve enseni korumak** — ama yöntem sana göre uyarlanır: yere inmek yerine frenleyip eğilerek korunursun.

> **İpucu —** Sırt minderinin arkasına ya da kol altı çantana ince bir baş-ense yastığı sürekli sabit dursun. Deprem anında "yastık nerede" diye aramak, eğilip korunma için ayıracağın o ilk birkaç saniyeyi tüketir.

## Ne yaparsın

1. **Tekerlekleri kilitle** (fren).
2. Güvenliyse, pencere ve devrilebilecek eşyadan uzak bir yere ilerle, sonra tekrar frenle.
3. **Öne doğru eğil**; başını ve enseni iki kolunla kapat. Yanında yastık, çanta ya da sağlam bir nesne varsa onu baş-ense siperi yap.
4. Yere inebiliyor ve bu senin için güvenliyse, sandalyeden inip başını koruyarak çömelebilirsin — ama zorlama.
5. Sarsıntı bitene kadar bekle.

## Yapma

- Sarsıntı sürerken transfer yapmaya (inip kalkmaya) çalışıp dengeni kaybetme.
- Frenlemeden bekleme — savrulursun.

> **İpucu —** Eğimli bir yüzeyde ya da rampada yakalandıysan, sadece frenlemekle kalma; mümkünse sandalyeyi yana, eğime dik çevir. Fren tek başına aşağı kaymayı her zaman tutmaz, çapraz duruş ek bir güvenlik sağlar.

## Önceden hazırlık

- En çok vakit geçirdiğin odada, pencere ve ağır eşyadan uzak bir **güvenli nokta** belirle.
- Yanında ulaşılabilir bir baş-ense siperi (küçük yastık) ve düdük bulundur; tahliyede sana kimin yardım edeceğini önceden konuş.

> **İpucu —** Yardım edecek kişiyle yalnız "kim" değil, "nasıl" taşıyacağını da önceden prova edin. Asansörler devre dışı kalacağı için, sandalyeden ayrı taşıma tekniğini ve kimin neyi tutacağını bilmek, merdivende doğaçlamadan çok daha güvenlidir.

## Sonraki adım

Genel akış: [deprem anında ne yapmalısın](/afet-acil-durum/deprem-aninda-ne-yapmalisin/). Kişiye özel tahliye için [aile acil durum planı](/aile-toplum/aile-acil-durum-plani/).

## Sık sorulanlar

### Tekerlekli sandalyedeyken deprem olursa ne yapmalıyım?

Önce tekerlekleri kilitle (frenle) ki savrulmayasın. Sonra öne doğru eğil ve başını, enseni iki kolunla kapat; yanında yastık, çanta ya da sağlam bir nesne varsa onu baş-ense siperi yap. Sarsıntı bitene kadar bu pozisyonda bekle.

### Sandalyeden inip yere çökmeli miyim?

Yere inebiliyorsan ve bu senin için güvenliyse inip başını koruyarak çömelebilirsin — ama zorlama. Sarsıntı sürerken transfer yapmaya çalışmak dengeni kaybettirir. Amaç herkes için aynıdır: başını ve enseni korumak; yöntem sana göre uyarlanır.

### Rampada ya da eğimli bir yerde yakalanırsam?

Sadece frenlemekle kalma; mümkünse sandalyeyi yana, eğime dik çevir. Fren tek başına aşağı kaymayı her zaman tutmaz, çapraz duruş ek bir güvenlik sağlar.

## Kaynaklar

- [AFAD (AFADEM) — Deprem](https://www.afad.gov.tr/afadem/deprem)
- [Ready.gov — Earthquakes / People with Disabilities (FEMA)](https://www.ready.gov/earthquakes)